Tips van een Deense warmtenet-expert

20.01.2021 | Analyse Anje Hoogland

Tips van een Deense warmtenet-expert

Daar waar bijna heel Nederland zit aangesloten op het gas, is het voor Denemarken de normaalste zaak van de wereld om aangesloten te zijn op een warmtenet. Meer dan 80% van de bevolking gebruikt hier geen gas om hun huis te verwarmen. Nu wij ook allemaal in 2050 van het gas af moeten, kunnen wij dus een hoop van deze voorloper leren. We spraken daarom met Morten Duedahl, business development manager van de Deense Raad van Warmtenetten over hoe Nederland dit volgens hem het beste aan kan pakken.

De uitrol van het warmtenet in Denemarken begon al tijdens de oliecrisis in de jaren 70 en op dit moment wordt 2/3e van alle huizen op deze manier verwarmd. Wij kozen in Nederland voor aardgas, maar dat was voor Denemarken bij gebrek aan aanwezigheid een te dure keuze. Het aanleggen van een warmtenet was dus gemakkelijker, goedkoper en ook beter, volgens Duedahl. Hoe dit zich uitrolde was aan iedere gemeente zelf. Als ze zich maar aan de warmtewet hielden.

De Deense warmtewet

In deze wet staat beschreven dat iedere gemeente op zoek moet naar een oplossing die het beste bij haar gemeenschap past. De burgers mogen niet gedwongen worden meer te moeten betalen dan voor alternatieve warmteoplossingen, maar de maatschappijen die de warmte leveren mogen ook geen verlies lijden. Daarnaast moeten de gemeentes aantonen dat ze ook het lot van de gemeenschap meenemen in hun overwegingen, door bijvoorbeeld CO2-uitstoot en andere vervuiling tegen te gaan.

Een groot verschil tussen de gasaansluitingen in Nederland en het warmtenet in Denemarken is de prijs. Daar waar we in Nederland allemaal hetzelfde betalen voor een kubieke meter gas, verschillen de prijzen van het warmtenet in Denemarken per stad. Want die zijn afhankelijk van de keuzes die elk individueel warmtenetbedrijf heeft gemaakt, rekening houdend met kosten, milieu en andere factoren. “Toen het warmtenet werd uitgerold was de concurrentie voor stadsverwarming gas. Maar vandaag moeten we de prijs niet vergelijken met gasprijzen. Gas zal binnenkort verdwijnen, dus we kunnen het beter vergelijken met andere alternatieven”, merkt Duedahl hierbij op.

Politieke slagkracht

Wat volgens de Deen nu absoluut noodzakelijk is, is dat er heel snel politieke beslissingen gemaakt worden over warmtenetten en dat er een goede warmtewet komt. “Bij ons heeft het veertig jaar geduurd om zover te komen. Maar wij stonden niet onder de extreme druk van CO2-reductie en de wens om iedereen van het gas af te krijgen. Het is zaak dat jullie overheid snel beslissingen neemt en meteen aan de slag gaat zodat het warmtenet kan worden uitgerold.”

Wat zou Duedahls eerste stap zijn, als hij het voor het zeggen had in Nederland? “Om het warmtenet op gang te krijgen, moet de overheid lokaal en nationaal aan de slag. Daarom vind ik het erg belangrijk dat de overheid hier betere omstandigheden voor creëert. Het is hun taak om het alternatief voor aardgas aantrekkelijk te maken, waardoor gas niet meer zo competitief is. Groene, duurzame oplossingen die banen creëren moeten dus door de overheid worden ondersteund. Maar zoals ik al zei, gas zal verdwijnen, dus daar kun je het eigenlijk niet mee blijven vergelijken. Je kunt het alleen vergelijken met andere alternatieven die als goede, toekomstige oplossing worden gezien. Maar als de prijzen daarvan hoger zijn dan wat mensen nu betalen, gaan ze natuurlijk klagen. Dat zou ik ook doen. Dus het prijsbeleid moet worden aangepast. "

Daarnaast is plannen alles, volgens Duedahl. “Iedere stad moet goed nadenken over welke infrastructuur het beste bij hen past en dan meteen doorpakken. Just do it!”

"Warmtenetten moeten kunnen werken op elke beschikbare bron."

Waar de hitte voor de warmtenetten vandaan komt is volgens hem minder belangrijk en zal verschillen per gebied . “De Rotterdamse haven produceert bijvoorbeeld zoveel warmte dat een groot deel van Rotterdam daarmee verwarmd kan worden. Dus waarom zou je die bron verspillen? Je kunt dan beter de hitte uit de industrie halen dan een andere bron creëren. Het liefst neem je warmte op van iedereen die warmte kan bieden. In wezen is dat de essentie van een warmtenet: warmte verplaatsen van een plek waar het geen waarde heeft of waar het zelfs een afvalproduct is, naar een plek waar het van grote waarde is. Zoals je huis op een koude dag, of wanneer je tiener een lange, warme douche neemt."

Wat in ieder geval cruciaal is volgens de Deen, is dat de warmtenetten op verschillende bronnen kunnen worden aangesloten. “Ze moeten kunnen werken op elke beschikbare bron. Op sommige plaatsen kunnen dat vijftien tot twintig verschillende bronnen zijn, van een lokale supermarkt tot een grote raffinaderij. Dan kan je als de omstandigheden veranderen gemakkelijk overstappen van bron als die te duur wordt, of als je bijvoorbeeld geen warmte uit de vuilverbranding meer wilt gebruiken.”

Individuele oplossingen

We hebben het nu de hele tijd gehad over warmtenetten. Maar hoe zit het eigenlijk met individuele oplossingen zoals warmtepompen? “Individuele oplossingen zijn vaak duurder. Een warmtepomp is in ieder geval geen oplossing van een druk bewoond gebied. Ze nemen veel ruimte in en maken geluid. Bovendien moet het elektriciteitsnet verzwaard worden als we allemaal aan de warmtepomp gaan, want daar werkt die tentslotte op. Op een koude winterdag is het verbruik dan zomaar vijf tot tien keer hoger dan gemiddeld. En weten we zeker dat we daar genoeg ‘groene energie’ voor hebben op het net?”

Maar voor een afgelegen pand is de warmtepomp juist wel weer ideaal volgens Duedahl. “Het is veel te veel werk daar een pijpleiding naartoe te trekken. Bovendien is dat ontzettend duur.”

Toekomst Denemarken

Tot zover de tips voor Nederland. Maar welke veranderingen verwacht hij in Denemarken in de nabije toekomst? “Nóg meer Denen gaan over op het warmtenet. Daar zijn twee redenen voor. Ten eerste trekken steeds meer mensen van het platteland naar de stad. En ten tweede moeten ook wij in 2050 van het gas af zijn”, verklaart Duedahl. “Daarnaast moeten we de stadsverwarmingsbedrijven scherp houden en een concurrerend product blijven leveren.”

Morten DeudahlDenemarkenWarmtenetWarmtepomppolitiekDeense Raad van Warmtenetten

Bedrijvenregister

Agenda

Event: Duurzaam Verwarmd

Logo Duurzaam Verwarmd
28 september 2021 - 30 september 2021
9:00 - 17:00
Expo Haarlemmermeer

Duurzaam Verwarmd

Lees verder

Webinar: Groene Huisvesters: Urgenda aanpak naar gasloos wonen

29 september 2021
10:00 - 11:30
online

Groene Huisvesters en Samen Klimaatbestendig

Lees verder

Webinar: Groene Huisvesters: Blauwgroene daken

6 oktober 2021
10:00 - 11:30
online

Groene Huisvesters en Samen Klimaatbestendig

Lees verder

Webinar: Groene Huisvesters: De warmtewissel

13 oktober 2021
10:00 - 11:30
online

Groene Huisvesters en Samen Klimaatbestendig

Lees verder

Volledige agenda

Wekelijks op de hoogte blijven van de beste analyses en de nieuwste producten?
Meld u nu aan voor de nieuwsbrief!

Registreer nu