Energiehulp en woningverduurzaming verbeteren gezondheid kwetsbare bewoners

Energiehulp en woningverduurzaming zorgen niet alleen voor een lagere energierekening en een comfortabelere woning, maar kunnen ook leiden tot betere gezondheidsuitkomsten. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van TNO, dat op basis van CBS-microdata heeft gekeken naar de effecten van ondersteuning bij huishoudens die te maken hebben met energiearmoede. Vooral kinderen, ouderen, vrouwen en mensen met een migratieachtergrond boeken gezondheidswinst.

Voor het onderzoek analyseerde TNO gegevens van ruim 1.100 bewoners die energiehulp ontvingen en 255 bewoners van gerenoveerde woningen. Deze gegevens zijn gekoppeld aan CBS-data over onder meer zorgkosten, medicijngebruik en demografische kenmerken.

Minder zorgkosten en medicijngebruik

Uit de analyse blijkt dat verschillende kwetsbare groepen profiteren van energiehulp en woningverbeteringen. Bij kinderen die in energiearmoede leven daalt het gebruik van medicatie tegen astma en nemen de farmaceutische kosten af. Ouderen bezoeken minder vaak de huisarts en gebruiken minder medicijnen tegen slaapproblemen, astma en reumatische aandoeningen.

Ook vrouwen laten een daling zien van zorgkosten en een lager gebruik van medicijnen voor reuma en psychische klachten. Daarnaast constateert TNO positieve gezondheidseffecten bij bewoners met een migratieachtergrond, onder meer doordat een gezonder binnenklimaat en laagdrempelige ondersteuning bijdragen aan een betere woonsituatie.

Verschillen binnen één huishouden

Volgens onderzoeker Arianne van der Wal van TNO laat het onderzoek zien dat de gevolgen van energiearmoede niet voor iedere bewoner gelijk zijn.

"In beleid en monitoring worden huishoudens nog vaak als een geheel benaderd, terwijl bewoners uiteenlopende gezondheidsrisico’s en leefomstandigheden hebben."

Volgens Van der Wal zijn kinderen extra gevoelig voor een woning met kou, vocht of schimmel, terwijl ouderen vaker kampen met chronische aandoeningen. Vrouwen kunnen door inkomensverschillen en zorgtaken extra druk ervaren, terwijl bewoners met een migratieachtergrond soms moeilijker de weg naar ondersteuning weten te vinden.

"Juist daarom is het belangrijk om meer oog te hebben voor verschillen tussen bewoners, zodat ondersteuning beter aansluit bij hun specifieke situatie."

Energiearmoede als gezondheidsvraagstuk

TNO benadrukt dat energiearmoede verder gaat dan een financieel probleem. Een slecht geïsoleerde of vochtige woning kan leiden tot luchtwegproblemen, slaapproblemen, stress en het verergeren van bestaande gezondheidsklachten. De nieuwe analyse bevestigt volgens de onderzoekers dat maatregelen om woningen te verbeteren ook kunnen bijdragen aan lagere zorguitgaven.

De onderzoekers pleiten daarom voor een nauwere samenwerking tussen gemeenten, woningcorporaties, zorgverleners en maatschappelijke organisaties. Zorgprofessionals kunnen gezondheidsklachten die samenhangen met slechte woonomstandigheden eerder signaleren en bewoners gericht doorverwijzen naar energiehulp of woningverbetering.

Pilot 'Gezond Wonen op Recept'

Om die samenwerking vorm te geven is TNO gestart met het project Gezond Wonen op Recept. Daarbij onderzoeken de onderzoekers hoe de zorg- en energiesector beter met elkaar kunnen samenwerken.

"We zijn bij TNO het project ‘Gezond Wonen op Recept’ gestart. Daarin bekijken hoe de koppeling tussen het zorg- en energiedomein er in de praktijk uit kan zien."

In vijf gemeenten lopen inmiddels pilots waarbij huisartsen en andere zorgprofessionals energiehulp of verduurzamingsmaatregelen kunnen aanvragen voor patiënten. Volgens Van der Wal moet deze aanpak uiteindelijk uitgroeien tot een landelijk toepasbaar model waarin gezondheid en verduurzaming elkaar versterken.