Vier van de vijf geteste cv-ketels reageren op onderspanning

De meeste geteste warmtepompen, cv-ketels en airconditioningsystemen blijven functioneren bij een netspanning van 180 volt. Toch kan onderspanning de werking van cv-ketels beïnvloeden. Bij vier van de vijf onderzochte ketels draaide de circulatiepomp moeilijker en liep de watertemperatuur op. Dat blijkt uit vervolgonderzoek van ElaadNL in opdracht van Netbeheer Nederland.

ElaadNL testte dertien apparaten op hun reactie op onderspanning: vier warmtepompen, vijf cv-ketels en vier airconditioningsystemen. Elf apparaten bleven functioneren bij een spanning van 180 volt. De resultaten laten tegelijkertijd zien dat blijven functioneren niet betekent dat een apparaat geen hinder ondervindt.

Bij vier van de vijf geteste cv-ketels veranderde het gedrag van de circulatiepomp. Deze draaide moeilijker, waardoor de watertemperatuur opliep. Bij één ketel was dit al zichtbaar bij 210 volt. Bij drie andere ketels trad het verschijnsel op bij spanningen onder de 190 volt. Bij één ketel startte de circulatiepomp niet bij 180 volt.

Vier van de vijf ketels bleven ondanks de onderspanning functioneren. De vijfde verloor bij 180 volt gedeeltelijk zijn functionaliteit. Toen de spanning weer steeg, functioneerden de ketels opnieuw normaal.

De resultaten wijzen erop dat vooral de circulatiepomp aandacht verdient bij het beoordelen van de gevolgen van onderspanning voor cv-ketels. In het eerdere onderzoek van februari 2025 lag de nadruk nog op het ontstekingsmechanisme. Daaruit bleek dat moderne cv-ketels bij onderspanning konden blijven functioneren, maar dat het opstarten bij een te lage spanning problemen kon opleveren.

Warmtepompen blijven functioneren tot 180 volt

Bij de vier geteste warmtepompen nam ElaadNL tot 180 volt geen merkbare invloed op de werking waar. Bij 175 volt traden bij twee apparaten wel storingen op.

Eén warmtepomp gaf een foutmelding en schakelde de compressor uit. Toen de spanning weer werd verhoogd, startte het apparaat bij 197 volt opnieuw. Een andere warmtepomp schakelde bij 175 volt uit en ging gedurende twintig minuten in een vergrendelingsmodus. Daarna functioneerde het apparaat bij 180 volt weer normaal.

De uitkomsten ondersteunen de eerdere bevindingen van ElaadNL uit februari 2025. In dat onderzoek bleken warmtepompen relatief weinig hinder te ondervinden van onderspanning, al konden bij lagere spanningen foutmeldingen ontstaan.

Eén airconditioningsysteem schakelt uit bij 190 volt

Ook de vier geteste airconditioningsystemen bleken overwegend bestand tegen een lage spanning. Drie systemen vertoonden geen opvallend gedrag tot 175 volt. Eén airconditioningsysteem schakelde bij 190 volt uit. Daarbij nam vooraf het geluid van het apparaat toe. Toen de spanning weer steeg naar 200 volt, startte het systeem opnieuw.

De resultaten zijn relevant omdat airconditioningsystemen, net als warmtepompen, gebruikmaken van frequentiegeregelde motoren. Bij deze apparaten bleef het opgenomen elektrische vermogen tijdens de tests vrijwel gelijk, ook toen de spanning daalde. Daardoor nam de stroomvraag toe.

ElaadNL adviseert fabrikanten van apparaten met frequentiegeregelde motoren om bij het ontwerp rekening te houden met die hogere stroomvraag. De stroom moet bij onderspanning binnen de aansluitwaarde blijven.

Beperkte steekproef vraagt om voorzichtigheid

De nominale spanning op het Nederlandse laagspanningsnet bedraagt 230 volt. Onderspanning wordt doorgaans gedefinieerd als een spanning lager dan 207 volt. De metingen bij 180 volt en lager beschrijven dus situaties die duidelijk buiten het gebruikelijke spanningsbereik vallen.

Volgens ElaadNL bieden de resultaten fabrikanten aanknopingspunten om de beveiliging en monitoring van apparaten te verbeteren. Voor cv-ketels ligt de nadruk daarbij op het herkennen van afwijkend gedrag en het bewaken van de waterdoorstroming. Voor netbeheerders leveren de metingen aanvullende informatie op over de mogelijke gevolgen van onderspanning.