ACM Energiemonitor: Verwachte stijging warmtetarieven van 25 procent door hoge gasprijs

Huishoudens met een aansluiting op een warmtenet kunnen volgend jaar fors meer gaan betalen voor hun warmte. Op basis van de huidige gasprijzen verwacht de Autoriteit Consument & Markt (ACM) dat de maximale warmtetarieven in 2027 voor een gemiddeld huishouden met ongeveer 25 procent stijgen. Ook huishoudens met een gascontract krijgen te maken met hogere energiekosten. Dat meldt de ACM naar aanleiding van de Energiemonitor.

De gasprijs op de groothandelsmarkt is de afgelopen maand opgelopen tot 86 euro per megawattuur. Dat is het hoogste niveau sinds december 2022. De stijgende gasprijs werkt door in de energierekening van huishoudens met een variabel of dynamisch contract. Consumenten met een vast contract merken de prijsstijging zodra hun contract afloopt. Dat blijkt uit de Energiemonitor van de ACM.

Ook huishoudens die warmte afnemen via een warmtenet krijgen naar verwachting met hogere kosten te maken. De maximale tarieven voor stadswarmte zijn namelijk gekoppeld aan de kosten van verwarmen met aardgas. Volgens de ACM kan een gemiddeld huishouden met een jaarlijks warmteverbruik van 25 gigajoule in 2027 ongeveer een kwart meer betalen voor warmte. Dit is een voorlopige inschatting op basis van het eerste meetmoment. Als de gasprijs verder stijgt, kan de verhoging hoger uitvallen.

Maximumtarieven volgen de gasprijs

De ACM stelt ieder jaar de maximale tarieven vast die warmteleveranciers mogen rekenen. Dat is nodig omdat huishoudens met een aansluiting op een warmtenet niet zelf kunnen kiezen bij welke leverancier ze hun warmte inkopen.

Bij het vaststellen van de tarieven geldt nog het zogenoemde niet-meer-dan-anders-principe. Dit houdt in dat een huishouden met stadswarmte gemiddeld niet meer betaalt dan een vergelijkbaar huishouden dat aardgas gebruikt om de woning te verwarmen.

Voor de tarieven van 2027 kijkt de ACM naar de gemiddelde prijzen van vaste gascontracten die op 1 januari 2027 ingaan. Daarvoor gebruikt de toezichthouder drie meetmomenten: 23 september, 23 oktober en 23 november 2026. De eerste meting wijst op een stijging van ongeveer 25 procent voor een huishouden dat jaarlijks 25 gigajoule warmte verbruikt.

Hoeveel een huishouden daadwerkelijk meer gaat betalen, hangt onder meer af van het warmteverbruik. Bij een lager verbruik is de stijging naar verwachting kleiner, terwijl huishoudens die meer warmte gebruiken met een grotere toename te maken kunnen krijgen.

Niet alle warmteleveranciers krijgen dezelfde kosten

De hogere gasprijs raakt warmteleveranciers niet allemaal even sterk. Leveranciers die aardgas gebruiken om warmte te produceren, krijgen direct te maken met hogere productiekosten. Zij kunnen daardoor genoodzaakt zijn hun tarieven te verhogen.

Bedrijven die warmte opwekken zonder aardgas te gebruiken, hebben mogelijk minder last van de prijsstijging. Denk bijvoorbeeld aan leveranciers die gebruikmaken van andere warmtebronnen. Zij hebben daardoor mogelijk meer ruimte om hun tarieven lager te houden.

De ACM roept warmteleveranciers op om hun tarieven alleen te verhogen als hun kosten daar aanleiding toe geven. De toezichthouder wil voorkomen dat bedrijven de hogere toegestane tarieven gebruiken om extra winst te maken. Daarom blijft de ACM onderzoek doen naar zogenoemde overrendementen: situaties waarin warmteleveranciers meer verdienen dan op basis van hun kosten en toegestane rendement redelijk is.

Ook gas en elektriciteit worden duurder

De stijgende groothandelsprijzen zijn inmiddels terug te zien in de energiecontracten die leveranciers aanbieden. Volgens de ACM zijn de tarieven van aangeboden vaste gascontracten in de afgelopen maand met bijna 5 procent gestegen. Bij variabele gascontracten ging het om ongeveer 1,5 procent.

Ook elektriciteitscontracten zijn duurder geworden. De tarieven van aangeboden contracten stegen in een maand tijd met 5 tot 8 procent, afhankelijk van de looptijd. Ongeveer 3,7 miljoen huishoudens hebben een variabel of dynamisch contract voor gas en elektriciteit. Zij kunnen prijsveranderingen daardoor relatief snel terugzien in hun energiekosten. Wie een vast contract heeft, krijgt pas met de nieuwe prijzen te maken wanneer het contract afloopt.

De gasprijs op de groothandelsmarkt blijft bovendien sterk schommelen. Volgens de ACM steeg of daalde de prijs de afgelopen maand meerdere keren op één dag met ongeveer 5 procent. Nieuws over de ontwikkelingen rond het conflict met Iran speelde daarbij een rol.

Gasverbruik daalt beperkt

Ondanks de hogere gasprijs is het gasverbruik tot nu toe maar beperkt afgenomen. Sinds 1 juli ligt het totale verbruik ongeveer 5 procent lager dan in dezelfde periode vorig jaar. Dat is opvallend, omdat de groothandelsprijs voor gas inmiddels ruim twee keer zo hoog ligt als een jaar geleden. Vooral huishoudens en andere kleine verbruikers gebruikten iets minder gas. Bij grootverbruikers ziet de ACM geen duidelijke verandering in het verbruikspatroon.

De toezichthouder noemt meerdere mogelijke verklaringen. Zo was het de afgelopen periode relatief warm, waardoor huishoudens minder hoefden te stoken. Daarnaast reageren consumenten mogelijk niet direct op hogere prijzen, bijvoorbeeld omdat zij nog een vast energiecontract hebben.

De komende maanden moet blijken hoe de gasprijzen zich verder ontwikkelen. Voor huishoudens met stadswarmte is vooral van belang wat de volgende meetmomenten betekenen voor de maximale warmtetarieven die vanaf 1 januari 2027 gelden.