ACM verkort dure winterpiek voor warmtepompen
Terug
De Autoriteit Consument & Markt (ACM) wil vanaf 2029 tijdsafhankelijke nettarieven invoeren voor huishoudens. In het nieuwe voorstel wordt de dure avondpiek in de winter teruggebracht van zeven naar vijf uur, waardoor warmtepompen meer mogelijkheden krijgen om op goedkopere momenten te verwarmen.
Vanaf 1 januari 2029 moet ongeveer twee derde van het transporttarief voor huishoudens en kleine bedrijven afhankelijk worden van hoeveel elektriciteit zij afnemen en op welke momenten dat gebeurt. Het resterende derde deel blijft een vast bedrag, gebaseerd op de aansluitcapaciteit.
Daarmee verandert de financiële afweging voor huishoudens die elektrisch verwarmen. Een warmtepomp verbruikt vooral elektriciteit in de winter, wanneer ook de druk op het elektriciteitsnet het grootst is. Huishoudens die hun elektriciteitsverbruik kunnen verplaatsen naar rustigere momenten, kunnen straks besparen op hun netkosten. Tegelijkertijd gaan huishoudens met een hoog elektriciteitsverbruik doorgaans meer betalen dan onder de huidige tariefstructuur.
Dure winteruren teruggebracht naar vijf uur
De belangrijkste wijziging ten opzichte van het oorspronkelijke voorstel van Netbeheer Nederland uit mei 2026 betreft de wintermaanden. Aanvankelijk zou tussen 16.00 en 23.00 uur het hoogste nettarief gelden. In het nieuwe ontwerpbesluit van de ACM is dit teruggebracht tot 17.00 tot 22.00 uur.
In de uren direct voor en na deze avondpiek geldt een lager tarief. Ook vervalt de afzonderlijke ochtendpiek uit het eerdere voorstel.
Op basis van de netkosten van 2026 zou het variabele transporttarief tijdens de duurste winteruren ongeveer 17 cent per kilowattuur bedragen. Buiten deze piek daalt dit naar ongeveer 8 tot 11 cent. De daadwerkelijke tarieven voor 2029 worden pas eind 2028 vastgesteld.
In de zomer, van april tot en met september, geldt een andere verdeling. Tussen 10.00 en 17.00 uur bedraagt het variabele transporttarief zelfs nul cent per kilowattuur. Daarmee wordt elektriciteitsverbruik gestimuleerd op momenten dat zonnepanelen veel stroom produceren.
De tijdsblokken zijn voor iedere dag gelijk. Er wordt in het voorstel dus geen onderscheid gemaakt tussen werkdagen en weekenden.
Voorverwarmen kan duurste uren vermijden
De kortere winterpiek biedt volgens de NVDE mogelijkheden om warmtepompen slimmer aan te sturen. In een reactie op het ontwerpbesluit stelt de vereniging dat de aanpassing het eenvoudiger kan maken om woningen voorafgaand aan de dure uren extra te verwarmen.
Een warmtepomp kan bijvoorbeeld tussen 15.00 en 17.00 uur tijdelijk meer warmte leveren, waarna het elektriciteitsverbruik tijdens de avondpiek wordt beperkt. Bij goed geïsoleerde woningen met voldoende thermische massa kan de eerder opgeslagen warmte ervoor zorgen dat de binnentemperatuur gedurende deze uren op peil blijft.
De mogelijkheden verschillen echter sterk per woning en installatie. Vooral op koude winterdagen, wanneer de warmtevraag hoog is, kan het lastig zijn om de warmtepomp vijf uur lang minder te laten draaien zonder comfortverlies of extra energieverbruik op andere momenten.
De NVDE benadrukt dan ook dat nog onderzocht moet worden of deze vorm van vraagsturing in de meeste situaties daadwerkelijk mogelijk is.
Netbeheerders betwijfelen financiële voordeel
Neetbeheer Nederland laat in zijn reactie op de door de ACM gevraagde wijzigingen weten juist te betwijfelen of de aangepaste tijdsblokken de financiële mogelijkheden voor slim verwarmen verbeteren.
Uit aanvullend onderzoek blijkt volgens de netbeheerders dat de maximaal haalbare besparing door vraagsturing voor een volledig elektrische warmtepomp in de doorgerekende situatie ongeveer 4 euro, of 0,4 procent, lager uitvalt dan onder het oorspronkelijke voorstel.
Dat komt doordat de totale transportkosten over de verschillende tijdsblokken verdeeld blijven worden. Wanneer de duurste periode wordt verkort en de ochtendpiek verdwijnt, stijgen de tarieven tijdens andere uren enigszins. Een warmtepomp die de avondpiek vermijdt, betaalt daardoor op de overige momenten alsnog iets meer.
Netbeheer Nederland geeft daarom de voorkeur aan een systeem met 24 verschillende uurtarieven, waarmee de tarieven nauwkeuriger kunnen aansluiten bij de daadwerkelijke netbelasting. Ook de NVDE pleit voor een verdere differentiatie van de tarieven.
Huishoudens met warmtepomp kunnen honderden euro's meer betalen
Hoewel de kortere winterpiek meer ruimte biedt voor vraagsturing, verandert dit niets aan het uitgangspunt dat huishoudens met een hoog elektriciteitsverbruik meer bijdragen aan de netkosten.
Volgens de ACM gaat naar verwachting 53 tot 64 procent van de huishoudens minder betalen dan onder de bestaande tariefstructuur. Voor de overige 36 tot 47 procent stijgen de transportkosten.
Een gemiddeld appartement kan ongeveer 100 tot 200 euro per jaar goedkoper uit zijn. Voor een huishouden in een vrijstaande woning met een warmtepomp en elektrische auto kunnen de transportkosten daarentegen met ongeveer 300 tot 450 euro per jaar toenemen, zelfs wanneer het elektriciteitsverbruik zoveel mogelijk naar goedkopere momenten wordt verplaatst.
De ACM benadrukt dat verduurzaming ondanks deze hogere kosten financieel aantrekkelijk blijft. Uit onderzoek in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat blijkt dat huishoudens met een (hybride) warmtepomp gemiddeld nog altijd een lagere totale energierekening hebben dan huishoudens die met een cv-ketel verwarmen.
De NVDE stelt dat een (hybride) warmtepomp ook met de nieuwe tarieven jaarlijks ruim 600 tot ruim 900 euro aan energiekosten kan besparen, afhankelijk van het type installatie.
Belanghebbenden kunnen tot en met 18 november reageren op het ontwerpbesluit van de ACM. De toezichthouder verwacht begin 2027 een definitief besluit te nemen, waarna de tijdsafhankelijke nettarieven op 1 januari 2029 moeten ingaan.
