Greenwashing? Deze vier grote energiebedrijven worden tot de orde geroepen

Dertien Europese consumentenorganisaties, waaronder de Consumentenbond, hebben een officiële klacht ingediend tegen vier grote energiebedrijven wegens vermeende greenwashing. De organisaties vragen de Europese Commissie en het Europese netwerk van consumentenautoriteiten (CPC) om op te treden tegen misleidende duurzaamheidsclaims rondom fossiel gas.

De klacht richt zich op ENGIE, Eni Plenitude, Shell en TotalEnergies. Volgens de consumentenorganisaties wekken deze bedrijven de indruk dat fossiel gas een duurzame en klimaatvriendelijke energiebron is, terwijl het juist een belangrijke bijdrage levert aan de uitstoot van broeikasgassen.

De actie is gebaseerd op onderzoek van de Europese consumentenkoepel BEUC en de Katholieke Universiteit Leuven. Daaruit blijkt dat energiebedrijven fossiel gas regelmatig aanprijzen als ‘schone’, ‘duurzame’ of ‘groene’ energie. Ook worden producten waarin een beperkte hoeveelheid groen gas is bijgemengd gepresenteerd als duurzame alternatieven.

Ook Nederlandse energieleveranciers onder de loep
BEUC constateert vergelijkbare praktijken bij verschillende energiebedrijven die actief zijn op de Nederlandse markt. Daarbij worden onder meer ANWB Energie, Greenchoice en Vattenfall genoemd.

Zo zou ANWB Energie met de campagne ‘En hoe groen is gas?’ suggereren dat gas een duurzame keuze kan zijn. Greenchoice koppelt fossiel gas aan natuurprojecten via het concept ‘Aardgas met Natuur voor Morgen’. Vattenfall biedt een gasproduct aan dat wordt omschreven als ‘een tikkeltje groener’, terwijl slechts een beperkte hoeveelheid groen gas wordt toegevoegd.

De Consumentenbond heeft deze signalen onder de aandacht gebracht van de Autoriteit Consument & Markt (ACM).

Klimaatcompensatie ter discussie
Een belangrijk onderdeel van de klacht gaat over het gebruik van klimaatcompensatie. Energiebedrijven stellen regelmatig dat de CO₂-uitstoot van gas kan worden gecompenseerd door investeringen in projecten zoals bosaanplant. Volgens de consumentenorganisaties ontbreekt hiervoor echter wetenschappelijk bewijs.

Sandra Molenaar, directeur van de Consumentenbond, noemt dergelijke claims misleidend. ”Als je een product groener voorstelt dan het in werkelijkheid is, wek je bij consumenten onterecht de indruk dat ze een duurzame keuze maken. Terwijl zij in werkelijkheid nog steeds afhankelijk blijven van fossiele brandstoffen. Dat is greenwashing en misleidend.”

Daarnaast wijzen de organisaties op de klimaatdoelstellingen die sommige energiebedrijven communiceren, zoals de ambitie om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Volgens de indieners van de klacht staan dergelijke beloften op gespannen voet met het feit dat bedrijven tegelijkertijd blijven investeren in de winning en het gebruik van fossiele brandstoffen.

Oproep tot handhaving en compensatie
De consumentenorganisaties roepen Europese en nationale toezichthouders op om steviger op te treden tegen misleidende duurzaamheidsclaims. Zij pleiten voor sancties voor bedrijven die hun communicatie niet aanpassen. Daarnaast vinden de organisaties dat consumenten gecompenseerd moeten worden wanneer zij een hogere prijs hebben betaald voor energieproducten die duurzamer werden voorgesteld dan ze in werkelijkheid zijn.

Reacties: Enregiebedrijven herkennen zich niet in uitspraken
Greenchoice herkent zich niet in wat de Consumentenbond zegt, laat een woordvoerster weten. "We onderschrijven juist het belang om consumenten correct en transparant te informeren. Als je als klant aardgas bij ons afneemt draag je via ons Natuur voor Morgen-programma automatisch bij aan natuurprojecten in Nederland en wereldwijd. Per klant en per kuub gas gaat er een vast bedrag naar natuurprojecten. Op onze website leggen wij uit dat aardgas een fossiele brandstof is, dat bij het verbruik daarvan CO₂ vrijkomt en dat met ons Natuur voor Morgen-programma de negatieve gevolgen van gasverbruik niet ongedaan worden gemaakt."

ANWB Energie laat weten nooit campagne te hebben gevoerd over gas. "We zijn door de Consumentenbond gewezen op één webpagina die niet voldeed. Die is offline gehaald en passen we aan", stelt een woordvoerster.

Vattenfall herkent zich ook niet in de kritiek. "We vinden het belangrijk dat klanten goed begrijpen waar ze voor kiezen. Daarom zijn we transparant over de samenstelling", stelt een woordvoerder.