Groot gedeelte van gegevens over elektriciteitsverbruik datacentra in Nederland onbekend

Van 186 grote commerciële datacenters in Nederland zijn bij de overheid gegevens van slechts 104 locaties bekend. Ook over het stroom- en watergebruik ontbreken veel gegevens. Dat blijkt uit internationaal onderzoek van Lighthouse Reports, Trouw en andere Europese media.

Nederland heeft geen compleet beeld van het energie- en watergebruik van grote datacenters. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) beschikt over gegevens van 104 datacenters, terwijl er volgens de Dutch Data Center Association (DDA) eind 2025 186 commerciële datacenters waren met een IT-vermogen van minimaal 500 kilowatt. Dat is de grens vanaf waar Europese regels een jaarlijkse rapportage over de energie-efficiëntie verplicht stellen.

Journalisten probeerden in alle 27 EU-lidstaten informatie te verkrijgen over het energie- en watergebruik van datacenters. In Nederland kregen zij via een informatieverzoek slechts een gedeeltelijk overzicht van de RVO.

Gegevens van minder dan een kwart van de datacenters

Van de 104 locaties waarover de RVO gegevens heeft, zijn niet alle milieugegevens openbaar. Zo zijn cijfers over het elektriciteitsgebruik van 44 datacenters beschikbaar en gegevens over het watergebruik van 47 locaties. Daarmee is van minder dan een kwart van de Nederlandse datacenters met minimaal 500 kilowatt openbaar bekend hoeveel elektriciteit en drinkwater zij gebruiken.

Datacenters moeten op grond van de Europese Energy Efficiency Directive (EED) jaarlijks informatie aanleveren over onder meer hun energie-efficiëntie. De rapportageplicht geldt in Nederland voor datacenters met een geïnstalleerd IT-vermogen van minimaal 500 kilowatt. De RVO schrijft dat exploitanten in 2026 opnieuw gegevens moesten aanleveren.

De Europese dataset bevat naast energiegebruik onder meer informatie over het aandeel hernieuwbare energie, hergebruik van restwarmte, koelinstallaties en watergebruik. Juist deze gegevens kunnen inzicht geven in de milieubelasting van de snelgroeiende datacentersector.

Datacenters gebruiken steeds meer elektriciteit

Het gebrek aan transparantie speelt tegen de achtergrond van een sterk groeiend elektriciteitsgebruik van datacenters. Volgens de meest recente cijfers van het CBS verbruikten datacenters in 2024 ongeveer 5,1 miljard kilowattuur elektriciteit. Dat was 4,6 procent van het totale Nederlandse elektriciteitsverbruik en bijna twee keer zoveel als vijf jaar eerder. TenneT verwacht dat het aandeel van datacenters kan oplopen naar 10 tot 15 procent in 2030.

Ook het watergebruik is onderwerp van discussie. Datacenters gebruiken water voor koeling, al is hun aandeel in het totale Nederlandse watergebruik volgens de beschikbare schattingen relatief klein. Door perioden van droogte en toenemende druk op de beschikbaarheid van zoetwater neemt het belang van inzicht in het gebruik volgens de onderzoekers toe.

Bedrijfsvertrouwelijkheid beperkt openbaarheid

Ondanks dat niet alle gegevens openbaar zijn, heeft de overheid wel inzicht in het energieverbruik van datacenters. Het kabinet stelde eerder dit jaar in antwoord op Kamervragen dat netbeheerders beschikken over gegevens over het energiegebruik van individuele datacenters. Die gegevens mogen volgens het kabinet niet openbaar worden gemaakt omdat ze als bedrijfsgevoelig worden beschouwd.

Ook in de rapportage op grond van de EED geldt een uitzondering voor informatie die onder nationale regels voor bedrijfsgeheimen en vertrouwelijkheid valt. Het kabinet stelt dat datacenters wel verplicht zijn om de gevraagde informatie aan te leveren en daarbij moeten aangeven welke gegevens volgens hen bedrijfsvertrouwelijk zijn.

Onderzoekers stappen naar Aarhus-comité

Lighthouse Reports stelt dat de bestaande procedures onvoldoende toegang tot de gegevens hebben opgeleverd. Het onderzoekscollectief heeft daarom, samen met partners, een procedure gestart bij het Aarhus Compliance Committee. Dat comité ziet toe op naleving van het Verdrag van Aarhus, dat burgers toegang tot milieu-informatie en inspraak bij milieubesluitvorming moet garanderen.

De onderzoekers stellen dat transparantie over de milieugevolgen van de groei van datacenters noodzakelijk is om burgers en overheden in staat te stellen daarover mee te praten. De procedure richt zich onder meer op de Europese Commissie, die beschikt over de door lidstaten verzamelde gegevens.

De Europese Commissie publiceerde 21 september een Europees transparantiesysteem voor datacenters, maar volgens Lighthouse Reports blijven belangrijke gegevens daarin ontbreken.

Voor Nederland laat het onderzoek vooral zien dat er een forse kloof bestaat tussen het aantal grote datacenters en de hoeveelheid informatie die daarover publiek beschikbaar is. Dat wordt relevanter naarmate datacenters, mede door de groei van AI, een groter beslag leggen op elektriciteit, netcapaciteit en koelvoorzieningen.

Update DDA

De Dutch Data Center Association (DDA) laat in een reactie op dit artikel weten dat de Nederlandse datacentersector al jarenlang rapporteert over het energiegebruik. Dat gebeurde eerder via de Meerjarenafspraken en inmiddels via de Europese rapportageplicht uit de Energy Efficiency Directive (EED).

Volgens de DDA waren de eerder ontbrekende gegevens mede het gevolg van Nederlandse overheidsinstructies, waarbij bedrijfsvertrouwelijke informatie was uitgezonderd van aanlevering. Voor de rapportage over 2026, die later dit jaar wordt verwacht, zijn de Nederlandse instructies volgens de DDA inmiddels in lijn gebracht met de Europese eisen.

Daarmee moet de komende rapportage een vollediger en transparanter beeld geven van het energiegebruik van datacenters. De DDA benadrukt dat de eerder ontbrekende gegevens daarom niet zonder meer kunnen worden uitgelegd als een onbereidheid van de sector om transparant te zijn.