Koeling is een kans voor de warmtetransitie

We vragen nogal wat van mensen in de warmtetransitie. De vertrouwde gasketel moet plaatsmaken voor een warmtepomp. Dat vraagt daarnaast plaats voor een voorraadvat en een andere manier van verwarmen. De installateur moet langskomen, de woning gaat tijdelijk overhoop en de bediening werkt net even anders.

En wat krijgt de bewoner daarvoor terug? Een warm huis en een warme douche.

Precies wat de gasketel daarvoor ook al leverde.

Natuurlijk zijn er belangrijke maatschappelijke voordelen. Minder aardgasgebruik, minder CO₂-uitstoot en een energiesysteem dat steeds verder kan verduurzamen. Maar voor een individuele bewoner zijn die voordelen niet altijd direct voelbaar. Vanuit zijn of haar perspectief gaan we van techniek A naar techniek B, met de nodige kosten en het nodige gedoe, om uiteindelijk hetzelfde comfort te behouden.

Dat is niet bepaald het sterkste verkoopverhaal.

Maar wat nu als we bij die overstap niet alleen over verwarmen praten? De dominante techniek in de warmtetransitie, de warmtepomp, kan namelijk meer. De techniek kan niet alleen warmte de woning in pompen, maar ook warmte uit de woning halen. Mits de installatie en het afgiftesysteem daarop zijn ontworpen, kan dezelfde installatie dus in de winter verwarmen en in de zomer koelen.

Dan verandert het aanbod ineens. De bewoner krijgt niet alleen een aardgasvrij verwarmd huis, maar een comfortabel huis in winter én zomer. Niet alleen hetzelfde comfort met een andere techniek, maar daadwerkelijk méér comfort.

Dat is geen detail. Steeds meer woningen krijgen in warme perioden te maken met hoge binnentemperaturen. Wie een paar nachten slecht heeft geslapen in een oververhitte slaapkamer, hoeft niet te worden uitgelegd wat koeling waard is. Bij de aanschaf van een airco gaat het gesprek dan ook zelden als eerste over terugverdientijd. Mensen investeren omdat zij het comfort direct ervaren.

Juist daarin schuilt een kans voor de warmtetransitie. Koeling kan van de warmtepomp een aantrekkelijk product maken, in plaats van alleen een noodzakelijke vervanger van de gasketel.

Daar komt nog iets bij. Wanneer we bij een renovatie alleen naar de winter kijken, bestaat de kans dat enkele jaren later alsnog een aparte koeloplossing wordt aangeschaft. Eerst komt er een warmtepomp voor verwarming en warm tapwater. Later worden één of meer airco-units geplaatst voor de steeds warmere zomers.

Dan hebben we twee installaties, twee regelingen, mogelijk meerdere buitenunits en twee keer materiaal, onderhoud en installatiewerk. Allemaal puntsoplossingen voor onderdelen van hetzelfde vraagstuk: een comfortabel binnenklimaat.

Waarom zouden we dat niet in één keer goed aanpakken?

Dat betekent overigens niet dat iedere woning onbeperkt gekoeld moet worden. Goede zonwering, nachtventilatie, isolatie en het beperken van interne warmtelasten blijven de eerste verdedigingslinie tegen oververhitting. En een warmtepomp hoeft een woning in de zomer niet te veranderen in een koelkast. Een paar graden temperatuurverlaging kan al het verschil maken tussen een benauwde woning en een prettig leefbaar huis.

Maar dan moeten we de mogelijkheid om te koelen wel vanaf het begin meenemen. Bij het ontwerp van de installatie, de keuze van het afgiftesysteem en het gesprek met de bewoner. Ook beleid, subsidies en renovatieadviezen zouden niet uitsluitend moeten sturen op aardgasvrij verwarmen, maar op energiezuinig comfort gedurende het hele jaar.

We noemen het nog altijd de warmtetransitie. Alleen al dat woord stuurt onze blik richting de winter. Richting de gasketel, de warmtevraag en het warme tapwater.

Misschien moeten we het vaker hebben over de comforttransitie.

Want wie bewoners vraagt om kosten en gedoe te accepteren voor hetzelfde comfort, maakt de overstap onnodig moeilijk. Wie een woning aanbiedt die duurzaam warm is in de winter én aangenaam koel in de zomer, biedt zichtbare vooruitgang.

Koeling is daarmee geen extra probleem dat we na de warmtetransitie nog eens moeten oplossen. Het is juist een kans om die transitie aantrekkelijker en slimmer te maken.

Een volgende versie kan nog iets prikkelender en persoonlijker worden gemaakt, bijvoorbeeld met een herkenbare scène uit een woning tijdens een hete zomernacht.