Warmtepompfabrikanten spreken af: vanaf 2028 nieuwe warmtepompen slim aanstuurbaar

Nieuwe warmtepompen van aangesloten fabrikanten moeten vanaf 2028 standaard slim aanstuurbaar zijn. Dat hebben warmtepompfabrikanten, netbeheerders en TNO op donderdag 5 november afgesproken tijdens de Klimaattop Gebouwde Omgeving in Utrecht. Met de overeenkomst willen de partijen de piekbelasting op het elektriciteitsnet verminderen. De afspraak loopt vooruit op de kabinetsplannen om slimme warmtepompen vanaf 2029 de norm te maken.

De overeenkomst, die de naam 'Slimme Warmtepompen-deal' heeft gekregen, is ondertekend door vertegenwoordigers van de Coalitie Slimme Warmtepompen, de Vereniging voor Duurzame Warmte, netbeheerders en TNO. De aangesloten fabrikanten verplichten zich om alle warmtepompen die zij vanaf 2028 produceren technisch geschikt te maken voor slimme aansturing.

Daarmee moet het mogelijk worden om het elektriciteitsverbruik van warmtepompen beter af te stemmen op de beschikbare capaciteit van het stroomnet. Dat is volgens de betrokken partijen noodzakelijk om de toenemende elektriciteitsvraag door de verduurzaming van woningen op te vangen.

“Dadelijk, in 2028 moeten alle warmtepompen slim zijn”, zegt Peter Cool, voorzitter van de Vereniging Duurzame Warmte. “Ze passen zich aan omstandigheden ten voordele van het net, maar ook voor bewoners en de tarieven die ze betalen. Er wordt door veel partijen hard gewerkt om dit voor elkaar te krijgen, maar dat is heel lastig. Ze lopen tegen regelgeving aan. Dus wij hebben gezegd: wij gaan er alles aan doen om dit in 2028 voor elkaar te krijgen. Dat wil niet zeggen dat er nu al best wel wat goede dingen gebeuren en de systemen geüpdatet kunnen worden. Dat is ook verplicht vanuit de Europese Unie.”

Warmtepompen inzetten om piekbelasting te voorkomen

Slimme warmtepompen kunnen hun elektriciteitsverbruik verschuiven naar momenten waarop het stroomnet minder zwaar wordt belast. Bij volledig elektrische warmtepompen kan dit bijvoorbeeld door een woning voorafgaand aan een verwachte piek alvast op temperatuur te brengen. Bij hybride warmtepompen kan de cv-ketel tijdelijk de verwarming overnemen, waardoor het elektriciteitsverbruik afneemt.

De aanpassingen moeten plaatsvinden binnen vooraf vastgestelde grenzen, zodat het comfort in de woning behouden blijft.

Jinny Moe Soe Let, directeur Beleid en Communicatie van Netbeheer Nederland, legt uit: “Netcongestie gaat over verbruik. Je kan je voorstellen dat wanneer iedereen na een lange werkdag thuiskomt, het lekker warm is in huis. Je wil je elektrische auto kunnen opladen, elektrisch koken en dat allemaal tegelijk. En bedenk ook dat de hele straat dat doet. Dus het elektriciteitsnet in die straat wordt dan heel heftig belast. Als we dat nou een klein beetje kunnen spreiden, zal dat behoorlijk schelen en daar hebben we allemaal profijt van.”

Fabrikanten volgen nieuwe technische afspraken

De deelnemende fabrikanten hebben afgesproken de onlangs gepubliceerde NTA 8171 te volgen. In deze Nederlandse Technische Afspraak zijn de technische eisen vastgelegd waaraan slimme warmtepompinstallaties moeten voldoen.

De verantwoordelijkheden zijn daarbij verdeeld. Fabrikanten zorgen dat hun warmtepompen technisch aanstuurbaar zijn, terwijl netbeheerders de benodigde signalen en randvoorwaarden moeten verzorgen om die functionaliteit daadwerkelijk te benutten. TNO is als innovatiepartner betrokken en was een van de initiatiefnemers van de NTA 8171.

De overeenkomst betekent daarmee niet dat alle nieuwe warmtepompen vanaf 2028 automatisch op basis van de netbelasting worden aangestuurd. Daarvoor moeten ook de benodigde systemen en signalen beschikbaar zijn.

Sector loopt vooruit op kabinetsplannen voor 2029

De ondertekening volgt op de kabinetsplannen van 7 oktober, waarin is aangekondigd dat slimme hybride warmtepompen vanaf 2029 de nieuwe standaard moeten worden bij vervanging van cv-ketels in woningen zonder aansluiting op een warmtenet. Volledig elektrische warmtepompen voldoen eveneens aan de beoogde efficiëntie-eisen.

Ook werkt de Autoriteit Consument & Markt (ACM) aan tijdsafhankelijke nettarieven, die vanaf 2029 moeten ingaan voor huishoudens. Daarmee worden de kosten voor elektriciteitsgebruik afhankelijk van het moment waarop stroom wordt afgenomen. Dit moet huishoudens stimuleren om hun elektriciteitsverbruik naar rustigere uren te verschuiven.

Door warmtepompen hierop voor te bereiden, hopen de betrokken partijen dat het elektriciteitsverbruik van huishoudens in de toekomst beter over de dag kan worden verdeeld. Netbeheerders zouden daardoor de bestaande netcapaciteit efficiënter kunnen benutten en gerichter kunnen investeren in uitbreiding van het elektriciteitsnet.