Brede coalitie pleit voor betaalbare energierekening via snellere woningverduurzaming

Een brede coalitie van maatschappelijke organisaties, energiepartijen en marktpartijen heeft de oproep Maak energie betaalbaar voor iedereen overhandigd aan de commissie voor Klimaat en Groene Groei. De ondertekenaars vragen de overheid om de energierekening structureel betaalbaar te maken door woningen sneller te verduurzamen. Volgens de coalitie moet beleid niet alleen draaien om tijdelijke compensatie, maar vooral om isolatie, energiehulp, warmtepompen en duurzame warmtenetten.

De oproep stelt dat huishoudens kwetsbaar blijven zolang woningen slecht geïsoleerd zijn en grotendeels afhankelijk blijven van aardgas. Volgens de coalitie steeg het aantal huishoudens in energiearmoede van 288.000 in 2023 naar 510.000 in 2024, goed voor 6,1 procent van alle huishoudens. Daarnaast is er sprake van verborgen energiearmoede: huishoudens die extreem besparen op energiegebruik om hoge kosten te vermijden.

Van tijdelijke steun naar structurele maatregelen

De coalitie vraagt om zeven maatregelen. De eerste is gerichte ondersteuning van energiekwetsbare huishoudens. Dat gaat niet alleen om financiële hulp, maar ook om energiecoaches en energiefixers die woningen bezoeken en bewoners helpen met kleine en grotere maatregelen. De oproep pleit ervoor om lokale energiehulp beter te standaardiseren, zodat gemeenten niet steeds opnieuw dezelfde aanpak hoeven te ontwikkelen.

De tweede maatregel is meerjarige financiering. Volgens de ondertekenaars remt onzekerheid na 2030 gemeenten, installateurs, energieadviseurs, woningcorporaties en fabrikanten van warmteoplossingen. Daarom willen zij onder meer langere looptijden voor regelingen zoals ISDE, SVVE, SVOH, het Warmtefonds en de SAH. Ook vragen zij om een structurele opvolger van de SPUK Energiearmoede en SPUK Lokale Aanpak.

Meer samenhang in uitvoering

De derde maatregel richt zich op het tegengaan van versnippering. Bewoners moeten nu vaak bij verschillende loketten aankloppen voor isolatie, warmtepompen, warmtenetten, financiering en energiearmoederegelingen. De coalitie wil daarom een integrale aanpak, waarin kleine maatregelen, isolatie, waterzijdig inregelen, cv-optimalisatie, ventilatie en vervolgstappen zoals een warmtepomp of aansluiting op een warmtenet beter op elkaar aansluiten.

Daarnaast vragen de ondertekenaars om stabieler beleid. Normering voor energielabels en hybride warmtepompen moet volgens hen tijdig en duidelijk worden vastgesteld. Ook moeten bewoners en marktpartijen erop kunnen vertrouwen dat investeringen in energiebesparing aantrekkelijk blijven, bijvoorbeeld bij wijzigingen in energiebelasting, subsidies of nettarieven.

Warmtenetten als route voor stedelijke wijken

De zevende maatregel zet in op de versnelling van duurzame warmtenetten. De oproep ziet warmtenetten, naast hybride en volledig elektrische warmtepompen, als belangrijke route om woningen van het aardgas af te halen. Vooral in stedelijke gebieden en wijken met kleinere woningen kunnen warmtenetten volgens de coalitie uitkomst bieden, omdat veel woningen tegelijk kunnen worden aangesloten met relatief beperkte aanpassingen in de woning.

Tegelijkertijd benoemt de oproep duidelijke knelpunten. De ontwikkeling van warmtenetten wordt volgens de ondertekenaars geremd door onzekerheid over de businesscase, betaalbaarheid voor gebruikers, transparantie van toekomstige tarieven en keuzevrijheid voor bewoners. Ook ontbreekt het volgens de coalitie vaak aan voldoende financiële ondersteuning, duidelijke lokale warmteprogramma’s en samenhangende besluitvorming.

De coalitie vraagt daarom om meer uitvoeringskracht voor publieke warmtebedrijven. In de oproep staat dat, nu de Wet collectieve warmte volgens de opstellers is aangenomen, publieke realisatiekracht snel moet worden opgebouwd. Daarbij wordt ook gepleit voor voldoende budget om bestaande private warmtebedrijven eventueel over te nemen via een objectieve en transparante restwaardebepaling, zodat kennis en ervaring behouden blijven.

Betaalbaarheid blijft voorwaarde

De ondertekenaars leggen veel nadruk op betaalbare deelname aan warmtenetten. Huishoudens, en zeker energiekwetsbare groepen, moeten volgens de oproep zonder hoge drempels kunnen aansluiten. Dat kan via subsidies, fondsen of tegemoetkomingen die overstapkosten beperken en de totale woonlasten verlagen. Ook vragen de partijen om tarieven die transparant, uitlegbaar en voorspelbaar zijn, met bescherming tegen hoge vaste lasten en onverwachte prijsstijgingen.

Gemeenten moeten volgens de coalitie bindende en uitvoerbare warmteprogramma’s kunnen maken, met duidelijke tijdslijnen en gebiedsgerichte plannen. Dat moet voorkomen dat bewoners investeren in individuele oplossingen die later niet aansluiten op een collectieve warmteoplossing.

Tot slot vragen de partijen om warmtenetten verder te verduurzamen. De afhankelijkheid van aardgas in warmtenetten moet worden afgebouwd door vast te houden aan het CO2-reductiepad in de Wet collectieve warmte en duurzame warmtebronnen te stimuleren. Volgens de oproep kunnen warmtenetten daarnaast helpen om netcongestie te verminderen, omdat warmteproductie beter kan worden afgestemd op beschikbare energie en netcapaciteit.

Ondertekenaars

De oproep wordt onderschreven door Alliantie Inclusieve Energietransitie, Buurkracht, Consumentenbond, Dutch Green Building Council, Energiebank, Energie-Nederland, Energie Samen, FIXbrigade Nederland, HIER, CoE City Net Zero van de Hogeschool van Amsterdam, Jonge Klimaatbeweging, Kinderhulp, LSA bewoners, Natuur & Milieu, de Natuur en Milieufederaties, Netbeheer Nederland, NVDE, Participatiecoalitie, VELUX, WISE, Nibud en Regionaal Energieloket. Milieu Centraal is als kennispartner betrokken.