Het einde van salderen is niet het einde van zonne-energie, maar het begin van slimmer energiegebruik
Terug
Op 1 januari 2027 stopt Nederland officieel met de salderingsregeling. Voor miljoenen eigenaren van zonnepanelen verandert daarmee fundamenteel de manier waarop zij naar hun zelfopgewekte elektriciteit kijken. Waar het jarenlang financieel aantrekkelijk was om overtollige zonnestroom terug te leveren aan het net, wordt het steeds belangrijker om meer van die energie direct thuis te gebruiken.
Ik zie deze verandering niet alleen als een uitdaging, maar vooral als een kans. Een kans om de energietransitie naar een volgende fase te brengen: van het opwekken van hernieuwbare elektriciteit naar het slimmer benutten ervan.
Van teruglevering naar eigen verbruik
De salderingsregeling heeft een belangrijke rol gespeeld in het Nederlandse succesverhaal van zonne-energie. Maar het energiesysteem verandert. Op zonnige dagen wordt veel elektriciteit opgewekt, soms meer dan lokaal nodig is. Op andere momenten blijft de elektriciteitsvraag hoog, terwijl de opwek uit hernieuwbare bronnen beperkt is.
Vanaf 2027 kunnen Nederlandse huishoudens de elektriciteit die zij terugleveren niet meer verrekenen met de elektriciteit die zij afnemen. Zij ontvangen nog wel een vergoeding voor teruggeleverde elektriciteit, maar het direct gebruiken van de eigen zonnestroom wordt steeds waardevoller.
Dit vraagt om een andere manier van denken. De vraag is niet langer alleen: Hoeveel elektriciteit wekken mijn zonnepanelen op? Maar steeds meer: Hoe kan ik de energie die ik opwek zo goed mogelijk benutten?
Warmte: een onderschatte vorm van energieopslag
Bij energieopslag wordt meestal als eerste aan batterijen gedacht. Die spelen zeker een belangrijke rol, maar ze zijn niet de enige mogelijkheid.
Een aanzienlijk deel van het energieverbruik van huishoudens gaat naar ruimteverwarming en warm tapwater. Waarom zou overtollige zonnestroom daar niet voor worden gebruikt?
Met slimme regeltechniek kan overtollige zonnestroom worden ingezet om water in een bestaand boilervat of buffervat te verwarmen. De energie wordt dan opgeslagen als warmte en kan later worden gebruikt, ook wanneer de zon niet meer schijnt.
Een eenvoudig voorbeeld: door 200 liter water van 20 naar 60 graden Celsius te verwarmen, wordt ongeveer 10 kWh aan thermische energie opgeslagen. Dit laat zien dat zelfs een relatief klein warmwatervat een betekenisvolle opslagcapaciteit kan bieden.
Het interessante is dat hiervoor niet noodzakelijk een elektrische batterij nodig is. Vaak kan bestaande warmteopslagcapaciteit worden benut, soms met een relatief beperkte aanvullende investering.
Slimme technologie verbindt elektriciteit en warmte
Het werkelijke potentieel ontstaat wanneer elektriciteitsopwekking, verwarmingssystemen en slimme regelingen samenwerken.
Moderne regelsystemen kunnen continu meten hoeveel overtollige zonnestroom beschikbaar is en het elektriciteitsverbruik voor warmteproductie daarop afstemmen. In plaats van apparaten alleen aan of uit te schakelen, kan het energiegebruik veel nauwkeuriger worden geregeld.
Dynamische elektriciteitstarieven bieden aanvullende mogelijkheden. Wanneer elektriciteit ruim beschikbaar en goedkoop is, kan het financieel aantrekkelijk zijn om energie als warmte op te slaan voor later gebruik.
Daarbij moeten technologieën niet tegenover elkaar worden geplaatst. Warmtepompen, batterijen en directe elektrische verwarmingsoplossingen hebben elk hun eigen voordelen. De meest geschikte oplossing hangt af van het gebouw, de bestaande verwarmingsinstallatie en het individuele energieverbruikspatroon.
De energietransitie vraagt om een blik op het hele systeem
Voor Nederland biedt dit een belangrijke kans. Door lokaal opgewekte elektriciteit slim te gebruiken, kan niet alleen het financiële rendement van zonnepanelen op daken verbeteren. Onder de juiste omstandigheden kunnen ook terugleverpieken en de belasting van elektriciteitsnetten afnemen.
Om dit te bereiken, is het nodig om verder te kijken dan afzonderlijke technologieën. Het energiesysteem van de toekomst vraagt om een integrale aanpak waarin opwek, verbruik, opslag en verwarming samenwerken.
Wat mij betreft moet het einde van de salderingsregeling daarom niet worden gezien als een stap terug, maar als een uitnodiging om opnieuw na te denken over de manier waarop energie wordt gebruikt.
De volgende fase van de energietransitie draait niet alleen om het opwekken van meer hernieuwbare energie. Het gaat erom de hernieuwbare energie die al wordt opgewekt slimmer te benutten.












