Hier moet je op letten als je airco ook als hoofverwarming wilt gebruiken
Terug
Steeds meer huishoudens gebruiken een airco niet alleen om de woning in de zomer te koelen, maar ook om in de winter te verwarmen. Wie een airco als volwaardige hoofdverwarming wil inzetten, moet volgens Frank Versteeg van EHBI Group verder kijken dan het maximale verwarmingsvermogen. Vooral de prestaties bij lage buitentemperaturen, de SCOP, dimensionering en plaatsing zijn bepalend.
"Als een klant zegt: ik wil de airco gebruiken als hoofdverwarming gaan gebruiken, dan adviseer ik om te kijken naar een systeem dat ook tegen koudere buitentemperaturen kan”, vertelt Versteeg, werkvoorbereider en leidinggevende koel- en warmtetechniek bij EHBI Group."
Volgens hem zijn zogenoemde Nordic-lijnen hiervoor doorgaans beter geschikt. Deze systemen zijn ontworpen met het oog op verwarmen bij lagere buitentemperaturen, terwijl reguliere airco’s vaak primair voor koeling worden aangeschaft.
SCOP belangrijker dan maximaal vermogen
Een van de belangrijkste waarden om op te letten is volgens Versteeg de SCOP. Deze waarde geeft aan hoe efficiënt een warmtepomp gedurende een heel stookseizoen warmte kan leveren.
“Als de SCOP rond de 4 ligt, is dat een mooi streven’, aldus Versteeg. “Een SCOP van 4,6 betekent bijvoorbeeld dat een systeem onder de daarvoor geldende meetomstandigheden gemiddeld 4,6 eenheden warmte levert voor iedere eenheid elektriciteit die het verbruikt.”
Ook de energieklasse op het energielabel speelt een rol. Versteeg adviseert consumenten minimaal naar A+ of A++ te kijken. Daarnaast verdient het geluidsniveau van de buitenunit aandacht. Dat wordt uitgedrukt in decibel (dB). Volgens Versteeg ligt het geluid van buitenunits doorgaans ergens tussen de 50 en 60 dB, waarbij een stiller systeem uiteraard de voorkeur heeft. Maar alleen naar deze waarden kijken is niet voldoende.
Verwarmingsvermogen daalt bij kou
Een veelgemaakte fout is volgens Versteeg om het maximale verwarmingsvermogen van een airco als uitgangspunt te nemen. Dat vermogen zegt namelijk niet automatisch hoeveel warmte het systeem bij een koude winterdag daadwerkelijk kan leveren.
“Het is belangrijk om te kijken tot welke buitentemperatuur een buitenunit functioneert”, legt hij uit. Een systeem dat bijvoorbeeld maar tot -2 graden Celsius kan verwarmen, kan tijdens koude periodes problemen opleveren. Het systeem kan stoppen met verwarmen of vaker moeten ontdooien, wat ten koste gaat van het comfort.
Ook bij systemen die volgens de fabrikant bij -15 of -20 graden Celsius nog kunnen verwarmen, moet volgens Versteeg kritisch naar de capaciteit worden gekeken. “Dit zijn over het algemeen wel de betere systemen. Maar houd er altijd rekening mee dat de capaciteit van de units bij deze buitentemperaturen ook aanzienlijk daalt."
Een airco die onder normale omstandigheden bijvoorbeeld 3,5 kilowatt aan verwarmingsvermogen heeft, kan bij -15 graden Celsius volgens Versteeg nog maar circa 1,2 kilowatt leveren. De woning kan daarmee mogelijk nog steeds worden verwarmd, maar het elektriciteitsverbruik kan daarbij relatief hoog worden.
Vermogen berekenen op basis van woning
De keuze voor het juiste vermogen moet daarom aansluiten bij de daadwerkelijke warmtebehoefte van de woning. Een eenvoudige berekening op basis van alleen het aantal vierkante meters vindt Versteeg onvoldoende.
“Wij kijken naar het aantal vierkante meters en de hoogte van de ruimte. Daarnaast kijken wij naar de raamoppervlaktes, aangezien daar veel warmte of kou naar binnen komt.”
Een warmteverliesberekening geeft volgens hem een nauwkeuriger beeld. Daarvoor moeten wel de juiste gegevens van de woning worden aangeleverd. Ontbrekende of onjuiste informatie kan ertoe leiden dat het benodigde vermogen verkeerd wordt berekend. Een te kleine airco kan vervolgens onvoldoende warmte leveren.
Meerdere binnenunits kunnen voor problemen zorgen
Een specifiek aandachtspunt vormen systemen waarbij meerdere binnenunits op één buitenunit worden aangesloten. Volgens Versteeg gaat het hier in de praktijk regelmatig mis. “Er wordt vaak een te kleine capaciteit voor het buitendeel aangeboden. Daardoor wordt de gelijktijdigheid verkleind en wordt minder capaciteit afgegeven aan de binnendelen.”
Wie meerdere ruimtes tegelijkertijd met airco’s wil verwarmen, moet daarom niet alleen naar het vermogen van de afzonderlijke binnenunits kijken. Ook de capaciteit van het centrale buitendeel en de vraag hoeveel ruimtes tegelijkertijd warmte nodig hebben, zijn van belang.
De indeling van de woning speelt eveneens een rol. Een airco die één grote leefruimte verwarmt, betekent niet automatisch dat slaapkamers of andere afgesloten ruimtes voldoende warmte krijgen.
Ontdooien kost comfort en energie
Bij lage temperaturen krijgt een airco bovendien te maken met een ander fenomeen: de buitenunit moet regelmatig ontdooien. Volgens Versteeg ontstaan deze ontdooicycli vooral bij buitentemperaturen tussen ongeveer +5 en -5 graden Celsius. De luchtvochtigheid heeft daarbij grote invloed.
Tijdens een ontdooicyclus wordt tijdelijk warmte aan het buitendeel geleverd om ijsvorming te verwijderen. Hoe vaak dit nodig is, verschilt daardoor sterk per weersomstandigheid.
“Hoe meer ontdooicyclussen, hoe meer koudeval er wordt ervaren in de woning. Dat heeft een negatieve werking op het comfort, maar ook op het energieverbruik.”
Een fabrikant die alleen een zeer lage minimale buitentemperatuur opgeeft, vertelt daarmee dus nog niet het hele verhaal. Voor consumenten is het volgens Versteeg belangrijker om te kijken naar hoe het systeem bij verschillende temperaturen presteert en hoeveel vermogen daadwerkelijk beschikbaar blijft.
Ook de plaatsing van het buitendeel telt
Niet alleen de technische specificaties bepalen de prestaties. Ook de installatie zelf heeft invloed op comfort, geluid, energiegebruik en onderhoud. Versteeg adviseert bij het buitendeel onder meer een grindbak met grof grind. Tijdens het verwarmen ontstaan namelijk ontdooicycli waarbij relatief veel water vrijkomt. Via een grindbak kan dit water gemakkelijker de bodem in zakken in plaats van op de bestrating terecht te komen.
Daarnaast moet voldoende afstand worden gehouden tussen de muur en de achterzijde van het buitendeel. Een goede plaatsing is volgens Versteeg belangrijk voor het geluid, het energieverbruik en het latere onderhoud.
Ook bij de binnenunits moet de positie zorgvuldig worden gekozen. De lucht moet zich goed door de ruimte kunnen verspreiden. De plaatsing moet daarom worden afgestemd op de indeling van de woning en de plekken waar warmte verloren gaat.
Airco kan cv-ketel vervangen, niet zomaar een warmtepomp
Een verwarmende airco kan volgens Versteeg onder bepaalde omstandigheden een alternatief vormen voor een cv-ketel. Hij ziet de airco echter niet als alternatief voor een warmtepomp.
“Een verwarmende airco is een alternatief voor een cv-ketel, niet voor een warmtepomp. Alleen in het geval dat het totale warmteverlies laag is en iedere relevante ruimte rechtstreeks kan worden verwarmd.”
Daarmee is een airco vooral interessant wanneer de woning voldoende geïsoleerd is en de verschillende ruimtes daadwerkelijk van warmte kunnen worden voorzien. Wordt slechts één ruimte verwarmd, dan gaat het volgens Versteeg vooral om energiezuinige lokale verwarming of om een aanvulling op een bestaande cv-installatie.
Daarbij is er nog een belangrijk verschil met een warmtepomp: een airco levert geen warm tapwater en verwarmt geen massa. Voor warm tapwater blijft dus een afzonderlijke voorziening nodig.
Isolatie en ventilatie bepalen mede het resultaat
De kwaliteit van de woning is volgens Versteeg minstens zo belangrijk als de installatie zelf. Hoe beter een woning is geïsoleerd, hoe lager het warmteverlies en hoe gemakkelijker het systeem de gewenste temperatuur kan handhaven.
Ook ventilatie heeft invloed. Bij ventileren wordt warme lucht uit de woning afgevoerd en komt koudere buitenlucht naar binnen. Daardoor ontstaat extra warmteverlies en moet de airco meer warmte leveren.
Voor consumenten die een airco als hoofdverwarming overwegen, is de vraag daarom niet alleen welke airco ze moeten kopen. Eerst moet worden vastgesteld hoeveel warmte de woning nodig heeft, welke ruimtes verwarmd moeten worden en waar de warmteverliezen zitten.
Checklist voor verwarmen met een airco
“Wie een airco alleen gebruikt voor incidentele bijverwarming, stelt daarmee andere eisen aan het systeem dan een huishouden dat de installatie de hele winter als primaire warmtebron wil gebruiken,”aldus Versteeg. “Juist bij die laatste toepassing zijn de prestaties bij lage buitentemperaturen en een goede dimensionering doorslaggevend.”
