'Met ons bodemnet kun je klein beginnen en eenvoudig uitbreiden'

Met het hapjes en alcoholvrije champagne werd onlangs de start van de aanleg van een nieuw type bodemnet in Wierden gevierd. Zo’n zestig woningen van het appartementencomplex Holtinck worden middels een collectief bodemnet op bodemlussen in de grond aangesloten, om met behulp van warmtepompen de huizen van warmte te voorzien.

Het project is ontworpen en wordt gerealiseerd door Uiteigenbodem, het energiebedrijf Cogas is eigenaar van het bodemnet. De woningen zijn van corporatie Reggewoon. Het bodemnet is eerder al bij een andere locatie van Reggewoon in Wierden toegepast.

Hoe werkt het bodemnet precies?
Het is een collectief bodemenergiesysteem dat bestaat uit bodemcollectoren die door horizontale ringleidingen zijn verbonden waarop individuele warmtepompen per woning zijn aangesloten. De warmtepomp wisselt via de ringleidingen energie uit met de bodemcollectoren, waardoor de woningen verwarmd en gekoeld kunnen worden

Wat is het unieke element aan dit bodemnet?
“Je ziet vaak dat meerdere woningen op meerdere bronnen worden aangesloten, maar die zijn dan met elkaar verbonden via een put”, zegt Rene Buvelot, samen met Dino Gaya Walters projectontwikkelaar van Uiteigenbodem. “Ons concept gaat uit van een ringleiding die meerdere (vanaf twintig á dertig) woningen verbindt met de bodemlussen die in het systeem zijn opgenomen. Deze collectieve oplossing levert bronwater aan water-water warmtepompen in de woningen waar anders individuele bodemlussen zouden worden wordt gebruikt.” Dit heeft onder andere als voordeel dat de verschillen van de individuele warmtevraag van de woningen kunnen worden uitgemiddeld.

“Met ons bodemnet hoef je dus niet meer per woning een ontwerp te maken wat aansluit op de lengte van een bodemlus. Wij hebben meerdere bodemlussen die flexibel kunnen worden ingepast voor de totale vraag van alle warmtepompen. In Wierden heeft de gemeente toegestaan om die lussen in de openbare ruimte te plaatsen. Dat vergroot de inpasbaarheid van het project.”

Makkelijk om uit te breiden

Buvelot noemt nog een ander voordeel van het net. “Het is een collectieve oplossing waar je klein mee kan beginnen en dan heel makkelijk kan uitbreiden. Normaal kijk je bij een collectieve oplossing naar de eindsituatie en ga je daarop dimensioneren. Maar dan komt het vollooprisico in beeld. Wij hebben een netwerk dat gebruikmaakt van dunne niet-geïsoleerde leidingen van zo’n 50 millimeter..”

Het ringleidingsysteem kent ook een nadeel, geeft Buvelot aan. “Het is een collectief eigendom. Dus je moet afspraken wie het aanspreekpunt is als er bijvoorbeeld schade is. Dat kan nog wel eens lastig zijn.”

Betaalbaarheid voor burgers is een groot thema binnen de transitie. Gaat de energierekening voor mensen die op het net in Wierden zijn aangesloten omhoog of blijft die gelijk? “De huidige energierekening is gebaseerd op gas”, zegt Gaya Walters. “En welke oplossing je ook kiest, gas is altijd goedkoper. De investering in een nieuwe gasketel is immers gering in vergelijking met een warmtepomp.”

“Dus ook hier geldt dat je in de regel subsidie nodig hebt om het verschil te overbruggen”, gaat Gaya Walters verder. “Daarnaast merken we ook dat de onzekerheid over de ontwikkeling van de gasprijs hoog is, denk aan de oorlog in het Midden-Oosten. Je voelt dat mensen die onzekerheid meenemen in hun overwegingen om van het gas af te gaan.”

Planning

Gaya Walters noemt nog een ander punt wat hun bodemnet voordelig maakt. “In de zomers, zeker nu met de huidige hittegolven, realiseren mensen zich dat het koelen van je woning een groot voordeel is. Met ons bodemnet kan je passief koelen. En het mag best iets extra kosten om dat te realiseren. Het is makkelijker dan airco’s ophangen.”

Tijdens het openingsmoment voor het net in Wierden ging de eerste schop de grond in. Wanneer is het project klaar? “We zijn hier een goed jaar mee bezig”, zegt Gaya Walters. “In de eerste fase wordt het bodemnet aangelegd. Men is nu met de bodemcollectoren bezig, dat wordt na de bouwvak afgemaakt en wordt het horizontale netwerk aangelegd. Medio september zal de installateur dan verder gaan. Dan is het bodemnet gereed.”

“De Holtinck is een gebouw met over het algemeen drie verdiepingen. Dan gaat men per strang, dat wil zeggen drie woningen boven elkaar, elke twee weken eentje aanpakken. Gezien de omvang van het complex zijn we tot volgend jaar bezig.”

Uitrol in Nederland

De twee hebben al de nodige positieve reacties gekregen op het project. “Bij de opening sprak Robert Jan van Egmond, van TKI Urban Energy”, zegt Gaya Walters. “Dat is iemand met een heel goed overzicht. Hij was heel enthousiast. Dat helpt voor ons, want uiteindelijk willen wij ons bodemnet op meerdere plekken in Nederland uitrollen.” Buvelot voegt toe dat de gemeente Houten hen onlangs benaderd heeft om een plan uit te werken om 400 woningen van het gas te halen.

“In algemene zin gaat het niet erg vlot met de aardgastransitie”, zegt Gaya Walters. “Maar het afgelopen jaar hebben we wel een positieve stijgende lijn gezien. Er is steeds meer deskundigheid. Een paar jaar geleden moesten wij vaak het verschil tussen bodemcollectoren en een WKO uitleggen. Daarnaast zijn gemeenten nu meer geneigd om te onderzoeken of je meteen hele straten op bodemnetten aan kunt sluiten. Aan de techniek ligt het niet.”