Ventilatie is niet zaligmakend
27.01.2026 Ton Willemsen Oprichter en eigenaar Tonzon
Ventilatie is onmisbaar voor een leefbare woning. Maar ventilatie alleen maakt een woning nog niet gezond. Wanneer bepaalde bouwkundige gebreken niet zijn aangepakt, kan zelfs een goed geventileerde woning ernstig ongezond zijn. Vooral vocht uit de kruipruimte en het ontbreken van vloerisolatie spelen daarbij een onderschatte rol. Het maatschappelijke debat richt zich vrijwel volledig op zichtbare schimmel, terwijl een veel groter gezondheidsprobleem vaak onzichtbaar blijft. Huisstofmijten veroorzaken bij een veel grotere groep bewoners klachten, en doen dat al bij lagere luchtvochtigheid dan nodig is voor schimmelvorming. Met andere woorden: nog vóórdat schimmel zichtbaar wordt, kan een woning al ongezond zijn.
Koude, ongeïsoleerde vloeren zorgen voor een hogere relatieve luchtvochtigheid in de luchtlaag vlak boven de vloer. Dat is precies de omgeving waarin huisstofmijten floreren. Het zijn niet de mijten zelf, maar hun allergenen die klachten veroorzaken zoals astma, eczeem en oog- en neusirritaties. Zoals het recente rapport van W/E Adviseurs voor Urgenda stelt: “Huisstofmijten gedijen al bij een relatieve luchtvochtigheid vanaf circa 60%, terwijl schimmels pas vanaf ongeveer 80% goed gedijen. Wanneer andere delen van de woning wel zijn geïsoleerd, neemt de vochtigheid bij de vloer toe en daarmee de kans op meer schimmel en huisstofmijten.”
Vocht uit de kruipruimte: het vergeten probleem
Vochtige kruipruimtes zijn in Nederland van alle tijden. Toch werden zij pas als probleem ervaren nadat we vanaf eind jaren ’70 woningen grootschalig gingen isoleren. Toen werd zichtbaar dat in sommige woningen met dubbelglas de luchtvochtigheid hoog bleef — niet door woonvocht alleen, maar door vocht dat vanuit de kruipruimte de woning binnendringt.
Onderzoek liet zien dat dit soms kan oplopen tot wel 10 liter water per dag in dampvorm. Om deze onnodige vochtbelasting te beperken, is in het Bouwbesluit van 1993 een maatregel opgenomen die de toetreding van vocht uit de kruipruimte onder standaardcondities moest beperken tot circa 1,3 liter per dag.
Dat Bouwbesluit geldt echter niet voor bestaande woningen. Juist daar komt vaak nog steeds veel vocht uit de kruipruimte de woning binnen, terwijl de vloeren niet of onvoldoende zijn geïsoleerd. Tegelijkertijd stijgt het aantal astmapatiënten al jaren sterk — volgens Urgenda met circa 10% per jaar. Hoog tijd dus om de vochtige kruipruimte en het ontbreken van vloerisolatie uit de vergetelheid te halen.
Schimmelvrij is niet per definitie gezond
Op 13 mei 2025 nam de Tweede Kamer motie 1325 van Sandra Beckerman aan, waarin de regering wordt verzocht met een Nationaal Actieplan tegen schimmelwoningen te komen. Uit het onderzoek van TNO, ABF Research en GGD Amsterdam (2020), uitgevoerd in opdracht van het ministerie van BZK, blijkt dat in woningen die zijn gebouwd volgens het Bouwbesluit van 1993 geen schimmelproblemen meer worden aangetroffen in woon- en slaapkamers.
Dat is veelzeggend. Deze woningen hebben zowel een beperkte toetreding van vocht uit de kruipruimte als vloerisolatie (Rc > 2,5). Maar een schimmelvrije woning is nog niet automatisch een huisstofmijt-arme woning. Huisstofmijten gedijen immers al bij een relatieve luchtvochtigheid van circa 60%, terwijl schimmel pas bij hogere waarden zichtbaar wordt.
Een betere vloerisolatie en het structureel verminderen van vocht uit de kruipruimte zijn daarom de aangewezen route naar gezondere woningen. Dat levert niet alleen gezondheidswinst op, maar ook energiebesparing en minder netbelasting — opnieuw bevestigd in het Urgenda-rapport. Medisch specialisten stellen vast dat veel nieuwe astmapatiënten wonen in sociale huurwoningen waar vloerisolatie vaker achterwege is gebleven. In deze woningen tref je ook vaak energiearmoede aan omdat je vanwege de koude vloer niet zuinig kunt stoken.
Meer ventilatie is geen oplossing voor een natte kruipruimte
Desondanks lijkt de Rijksoverheid bij de aanpak van vocht- en schimmelproblemen vooral in te zetten op meer ventilatie. Dat is zorgelijk. Extra ventilatie vergroot namelijk de onderdruk in de woning. Zolang de kruipruimte vochtig blijft, leidt dit niet tot minder, maar juist tot meer aanzuiging van vochtige lucht vanuit de kruipruimte.
Ventilatie is noodzakelijk — maar niet zaligmakend. Zonder aandacht voor de vloer en de kruipruimte blijft het dweilen met de kraan open.
