Een huurder woont niet in een businesscase

Een bewoner van een sociale huurwoning draait de verwarming lager om geld te besparen als dat nodig is. Aan het einde van de maand blijkt een flink deel van de warmterekening gewoon door te lopen. Voor de leverancier zijn dat verklaarbare vaste kosten. Voor de bewoner is het geld waarover hij nauwelijks zeggenschap heeft. Precies daar begint voor mij de discussie over betaalbaar verduurzamen.

Eenvoudige installaties verdienen een serieuze plek in de verduurzaming van sociale huurwoningen

We praten graag over technieken, rendementen en collectieve oplossingen. Maar de eerste vraag voor een woningcorporatie zou moeten zijn: hoeveel installatie heeft deze specifieke woning werkelijk nodig, en wat betekent die keuze voor de portemonnee van de bewoner?

De roep om eenvoud in woninginstallaties krijgt steeds meer gehoor. Een installatie moet worden betaald, geplaatst, onderhouden, bediend en uiteindelijk vervangen. Extra techniek moet haar meerwaarde bewijzen. Zeker bij een goed geïsoleerde woning met een beperkte warmtevraag kunnen de vaste systeemkosten zwaar wegen.

Dat vraagt om een andere volgorde. Begin bij isolatie, ventilatie en het gebruik van de woning. Welke ruimtes worden verwarmd? Op welke momenten is comfort nodig? Wat vraagt warm tapwater? Kies vervolgens de installatie die daarbij past. Een kleine woning, een appartement en een gezinswoning hoeven niet dezelfde oplossing te krijgen. Ook binnen één complex kunnen gebruik en behoeften verschillen.

De badkamer maakt dat concreet. Daar is op bepaalde momenten extra warmte gewenst, terwijl vloer- en wandruimte vaak schaars zijn. Een goed geplaatst infraroodpaneel aan het plafond kan dan een eenvoudige oplossing zijn. Het geeft gericht stralingscomfort en kan afzonderlijk worden geregeld. Zo’n toepassing kan ook naast een bestaande cv-ketel of warmtepomp functioneren.

Als adviseur van Greeniuz zie ik mogelijkheden voor zulke oplossingen. Juist daarom vind ik een eerlijke vergelijking belangrijk. Infrarood is geen vanzelfsprekende keuze voor iedere woning. Voor langdurige verwarming van een hele woning gebruikt een warmtepomp doorgaans minder elektriciteit. Bij infrarood als ruimteverwarming zijn een zeer goede isolatie en een lage warmtevraag extra belangrijk. Een lage aanschafprijs alleen is onvoldoende bewijs van betaalbaarheid.

De afweging moet dus over de hele gebruiksduur gaan: investering, financiering, onderhoud, vervanging én het werkelijke energiegebruik. Uiteindelijk gaat het om de totale woonlasten van de bewoner. Een kostbare installatie moet jarenlang worden betaald en beperkt de ruimte van een corporatie om de huren betaalbaar te houden. Tegelijk vertelt een theoretische vergelijking van energiegebruik niet het hele verhaal over de rekening in de praktijk. Hoe dat bij infraroodverwarming per ruimte uitpakt, verdient een eigen column. Voor nu is de vraag: welke oplossing biedt passend comfort tegen de laagste totale kosten? Eenvoudige installaties verdienen daarin een volwaardige plaats, met betaalbare huur én betaalbare warmte als gezamenlijk doel.

Daarmee komen we bij warmtenetten. Een collectief systeem kan op de juiste plek een goede oplossing zijn. Maar collectief is geen synoniem voor betaalbaar. Bij een warmteaansluiting betaalt een bewoner naast het verbruik ook vaste kosten. Minder stoken verlaagt het verbruiksdeel; die vaste rekening blijft.

Mijn stelling is helder: een sociale huurwoning aan een duur warmtenet verbinden is maatschappelijk onverantwoord wanneer een passend alternatief aantoonbaar lagere totale woonlasten oplevert. Zeker wanneer de bewoner langdurig hoge vaste lasten krijgt en nauwelijks invloed heeft op die kosten. Een sluitende businesscase voor het warmtenet is nog geen betaalbare woningverwarming.

Een corporatie moet daarom vooraf kunnen uitleggen waarom deze oplossing voor haar huurders de beste is. Met een vergelijking waarin ook bewoners met een laag verbruik zichtbaar zijn. Een gemiddelde energierekening vertelt weinig over iemand die alleen de woonkamer verwarmt en iedere maand moet puzzelen.

Die bewoner verdient zoveel mogelijk regie over wanneer en waar warmte wordt gebruikt, en daarmee over het beïnvloedbare deel van de rekening. Ook elektriciteit kent vaste kosten en iedere installatie kost geld. De belofte ‘verwarming uit, rekening nul’ klopt dus niet. Maar het verschil tussen zelf het verbruik kunnen beperken en vastzitten aan hoge onvermijdbare warmtekosten is wezenlijk.

Regie mag overigens geen vriendelijk woord worden voor gedwongen kou. Het doel blijft een comfortabele, gezonde woning die de bewoner kan betalen. Eenvoudige bediening, goede ventilatie en begrijpelijke informatie horen daarbij.

Mijn oproep aan corporaties: laat eenvoud volwaardig meedoen. Begin waar de toepassing overzichtelijk is, bijvoorbeeld bij een badkamerrenovatie. Meet een winter lang het verbruik en vraag bewoners naar hun comfort. Reken daarna verder met echte kosten en ervaringen.

De bewoner hoeft niet onder de indruk te zijn van de installatie. Hij moet er prettig mee kunnen wonen en de rekening kunnen betalen.