Losmaakbaarheid: de volgende stap in industrieel bouwen
20.01.2026 Patrick Jansen Hoofd innovatie en kennismanagement bij Rensa
Industrieel bouwen lijkt, ondanks eerdere hobbels, nu echt op gang te komen. Dat is goed nieuws, hierdoor kunnen woningen met een hoge en constante kwaliteit en een lage milieubelasting afgeleverd worden.
Door efficiënter bouwen en de opkomst van kleinere woningen groeit echter het aandeel van installaties in de totale bouwkosten. Daarmee komt de vraag naar installatie-arme gebouwen steeds nadrukkelijker op tafel. Met installatie-arm bedoelen we niet installatieloos, maar installaties die betrouwbaar, energie-efficiënt, flexibel, gebruiks- en milieuvriendelijk en betaalbaar zijn.
Eenvoudige oplossingen zoals elektrische stralings- of weerstandverwarming (COP 1) zijn goedkoop en flexibel. Ze leiden echter tot een hoog energieverbruik en passen slecht bij het beperkte beschikbare aansluitvermogen. Daarom blijft een combinatie van een warmtepomp en een ventilatie-unit noodzakelijk voor een efficiënte installatie. De betrouwbaarheid en gebruiksvriendelijkheid van deze systemen ontstaat door iteratie op basis van praktijkervaring. Juist daar ligt de kracht van industrialisatie.
De hogere bouwkundige kwaliteit van prefab woningen betekent dat installaties steeds minder hoeven te compenseren voor afwijkingen van het ontwerp. Slimme bouwkundige maatregelen kunnen actieve koeling zelfs overbodig maken, waardoor installaties kleiner en eenvoudiger worden. Wat dan overblijft, zijn de vraagstukken flexibiliteit en circulair hergebruik.
Terwijl bouwmaterialen steeds vaker biobased worden toegepast, blijft circulariteit bij installaties lastiger. Om de milieubelasting vanuit materiaalgebruik zo laag mogelijk te houden, is het cruciaal dat installatiematerialen zo lang mogelijk hergebruikt kunnen worden. Dat vraagt om losmaakbaarheid. Zonder losmaakbaarheid is hergebruik simpelweg niet haalbaar.
De ambities van installatie-arm bouwen liggen dan ook voor een belangrijk deel bij het losmaakbaar maken van installaties. Daarnaast vraagt het om inzicht in wat bij sloop of renovatie van industrieel gebouwde woningen beschikbaar komt voor hergebruik.
Installatie-arm bouwen vraagt om modulaire, losmaakbare installaties. Alleen dan behouden ze hun waarde, ook na renovatie of sloop.
