NVDE komt met spoedplan na stijgende gasprijzen: belangrijke rol voor warmtepompen
13.03.2026 Gijs de Koning
Huishoudens kunnen een belangrijke rol spelen in het verder terugdringen van het Nederlandse aardgasverbruik. Volgens een nieuw spoedplan van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) kan Nederland binnen vijf jaar nog eens 10 miljard kubieke meter aardgas per jaar besparen. In de gebouwde omgeving ziet de brancheorganisatie daarbij vooral kansen voor warmtepompen en isolatie.
Het plan verschijnt op een moment dat de gasmarkt opnieuw gevoelig blijkt voor geopolitieke spanningen. Volgens de NVDE maakt dat duidelijk hoe kwetsbaar Nederland nog altijd is voor internationale gasprijzen. Minder gasgebruik kan daarom volgens de branchevereniging helpen bij het behalen van de klimaatdoelen, het opvangen van de prijsschokken voor de Nederlandse samenleving en de energieonafhankelijkheid verhogen.
Warmtepompen belangrijke motor van aardgasbesparing
Voor woningen en gebouwen ziet de NVDE een besparingspotentieel van ongeveer 1,7 miljard kubieke meter aardgas per jaar. Een belangrijk deel daarvan kan worden gerealiseerd door de verdere uitrol van warmtepompen. Zo zou de voorgestelde invoering van een (hybride) warmtepompnorm, waar een warmtenet niet de meest geschikte optie is, al ongeveer 0,4 miljard kubieke meter gas per jaar kunnen besparen.
Daarnaast kan extra isolatie van woningen ongeveer 0,5 miljard kubieke meter aardgas per jaar besparen. Een randvoorwaarde hiervoor is volgens de NVDE het toelaten van e-DNA als onderzoeksmethode bij spouwmuurisolatie voor het detecteren van de aanwezigheid van vleermuizen.
Ook relatief eenvoudige maatregelen kunnen bijdragen aan een lager gasverbruik. Het beter inregelen van verwarmingsinstallaties kan volgens de NVDE circa 0,3 miljard kubieke meter gas per jaar besparen. Gedragsmaatregelen, bijvoorbeeld via publiekscampagnes en de inzet van energiefixers die bewoners helpen met kleine energiebesparende maatregelen, kunnen nog eens ongeveer 0,3 miljard kubieke meter gasreductie opleveren.
Grote aardgasbesparing ook in industrie en elektriciteitssector
Hoewel woningen een belangrijke rol spelen, ligt het grootste besparingspotentieel volgens de NVDE in andere sectoren van de economie. In de elektriciteitsproductiesector kan ongeveer 4,3 miljard kubieke meter aardgas per jaar worden bespaard door meer hernieuwbare energie en een flexibeler energiesysteem. Dit kan volgens de NVDE door: zon en wind op land te versnellen (1,0 miljard kubieke meter besparing), 1 gigawatt extra zon op zee te plaatsen (0,5 miljard kubieke meter besparing), een doorstart te maken met kolencentrales op biomassa (1,9 miljard kubieke meter besparing en meer nuttig gebruik te maken van het elektriciteitsnet door te investeren in flexibiliteit en batterijopslag (0,9 miljard kubieke meter besparing).
In industrie en dienstensector ziet de organisatie een vergelijkbaar potentieel van ongeveer 4,4 miljard kubieke meter, waarbij het aanbrengen van thermische isolatie van de industrie een belangrijke rol speelt (1,5 miljard kubieke meter besparing)
Ook de landbouwsector kan bijdragen aan verdere gasreductie, met een besparing van ongeveer 0,5 miljard kubieke meter aardgas per jaar. Daarnaast kan de productie van groengas volgens de NVDE nog ongeveer 1 miljard kubieke meter aardgas vervangen. Samen leveren deze maatregelen een theoretisch besparingspotentieel van circa 12 miljard kubieke meter per jaar, al benadrukt de organisatie dat effecten deels overlappen en daarom niet volledig optelbaar zijn.
Minder afhankelijkheid van aardgasimport
Het spoedplan wordt nadrukkelijk gekoppeld aan energieonafhankelijkheid. Nederland verbruikte in 2021 nog ruim 40 miljard kubieke meter aardgas, maar dat daalde in de jaren daarna tot ongeveer 30 miljard kubieke meter per jaar. Die daling werd mede veroorzaakt door hoge gasprijzen na de Russische inval in Oekraïne, waardoor huishoudens en bedrijven hun energieverbruik terugbrachten.
Volgens de NVDE laat dit zien dat verdere besparingen mogelijk zijn wanneer beleid en investeringen worden versneld. Als Nederland nog eens 10 miljard kubieke meter aardgas weet te besparen, kan de afhankelijkheid van geïmporteerd gas aanzienlijk afnemen en wordt het energiesysteem minder gevoelig voor internationale prijsontwikkelingen.
Netcongestie kan uitrol warmtepompen vertragen
Tegelijkertijd wijst de NVDE op een belangrijk knelpunt in de energietransitie: netcongestie. In steeds meer regio’s zit het elektriciteitsnet vol, waardoor nieuwe aansluitingen of uitbreiding van capaciteit moeilijker wordt.
Dat kan ook gevolgen hebben voor de verdere elektrificatie van woningen, bijvoorbeeld wanneer meer huishoudens overstappen op warmtepompen. Volgens de NVDE is het daarom noodzakelijk dat het elektriciteitsnet sneller wordt uitgebreid en dat bestaande capaciteit slimmer wordt benut.
Verder wijst de NVDE naar de versnelling van de vergunningsprocessen voor grootschalige projecten, het oplossen van stikstofbelemmeringen en meer duidelijkheid van de overheid over het toekomstige energiesysteem (bijvoorbeeld over de verhoudingen in de rollen van elektrificatie, warmtenetten, groen gas en waterstof), als belangrijke randvoorwaarden voor de maatregelen.
