Flevoland begrenst stroompiek nieuwbouw en maakt warmteconcept bepalend

Nieuwe woningbouwprojecten in Flevoland moeten vanaf 1 juli 2027 voldoen aan een maximum voor de berekende elektrische piekbelasting. Vooral de warmtevraag en het gekozen verwarmingssysteem wegen zwaar mee: een woning mag door het ontwerp niet op voorhand een hoge elektriciteitsvraag veroorzaken tijdens koude winterdagen. De regels staan in de tweede herziening van de Omgevingsverordening Flevoland.

De provincie wil hiermee voorkomen dat woningbouwprojecten vertraging oplopen doordat het elektriciteitsnet onvoldoende capaciteit heeft. Gemeenten moeten daarom bij nieuwe plannen niet alleen kijken naar de energieprestatie van woningen, maar ook naar hun gelijktijdige belasting van het stroomnet.

De instructieregel geldt bij wijzigingen van het omgevingsplan en bij vergunningen voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten, de zogenoemde BOPA’s. Ieder afzonderlijk besluit waarmee nieuwe woningen mogelijk worden gemaakt, moet aan het netcapaciteitsplafond voldoen.

Vier prestatienormen

Het toegestane piekvermogen wordt berekend door het gezamenlijke gebruiksoppervlak van de woningen te vermenigvuldigen met een prestatienorm. Flevoland onderscheidt vier categorieën:

• 12 watt per vierkante meter voor grondgebonden woningen waarbij bodemenergie toepasbaar is;
• 13 watt voor gestapelde woningen met toepasbare bodemenergie;
• 13 watt voor grondgebonden woningen zonder toepasbare bodemenergie;
• 14 watt voor gestapelde woningen zonder toepasbare bodemenergie.

De berekening omvat zowel het verwachte huishoudelijke elektriciteitsgebruik als het stroomverbruik voor verwarming. De warmtevraag wordt berekend bij een buitentemperatuur van min 10 graden Celsius. Daarbij tellen onder meer de warmtevraag per vierkante meter, de efficiëntie van het warmtesysteem en een gelijktijdigheidsfactor mee.

Hierdoor wordt niet het jaarlijkse energiegebruik, maar de verwachte gezamenlijke stroompiek tijdens een koude winterdag bepalend. Een woningbouwplan met inefficiënte elektrische verwarming kan daardoor tegen het plafond aanlopen, ook wanneer het op jaarbasis aan de landelijke energieprestatie-eisen voldoet. 

Berekende waarde is geen individuele verbruikslimiet

Omgerekend naar één woning lijken de toegestane vermogens laag. Een grondgebonden woning van 120 vierkante meter komt bij een norm van 12 watt per vierkante meter uit op 1,44 kilowatt. Zonder toepasbare bodemenergie bedraagt de berekende waarde ongeveer 1,56 kilowatt.

Dit is geen harde vermogensgrens per woning. Het gaat om een rekenwaarde voor de gemiddelde gelijktijdige belasting van het gehele woningbouwproject. Niet alle warmtepompen, kookplaten en andere apparaten gebruiken immers op hetzelfde moment hun maximale vermogen.

De norm betekent vooral dat het ontwerp van een woning niet op voorhand tot een hoge elektriciteitsvraag mag leiden. Isolatie, de efficiëntie van de warmtepomp, het afgiftesysteem, thermische buffering en slimme aansturing kunnen de berekende winterpiek verlagen.

Bodemenergie krijgt gunstiger rekenwaarde

Gemeenten moeten bij ieder woningbouwproject bepalen of een bodemenergiesysteem toepasbaar is. Daarbij moeten onder meer de bodemgesteldheid, grondwaterbeschermingsgebieden, interferentiegebieden en eventuele bodemenergieplannen worden meegewogen.

Bij projecten met minder dan vijftien woningen wordt bodemenergie vanwege de kostenefficiëntie altijd als niet toepasbaar beschouwd. Bij projecten vanaf vijftien woningen mag kostenefficiëntie juist geen reden zijn om de toepassing van bodemenergie uit te sluiten.

Dat betekent niet dat een ontwikkelaar verplicht is daadwerkelijk bodemenergie toe te passen. De beoordeling bepaalt wel welke prestatienorm voor het woningbouwproject geldt. Bodemenergie krijgt een gunstiger rekenwaarde, omdat bodemwarmtepompen bij lage buitentemperaturen doorgaans efficiënter blijven functioneren dan luchtwarmtepompen.

Ook collectieve warmte, thermische opslag en slimme regeling kunnen helpen om het toegestane piekvermogen niet te overschrijden. Welke maatregelen precies mogen worden meegerekend, wordt vastgelegd in een handreiking die Flevoland samen met Gelderland en Utrecht moet opstellen. De gekozen maatregelen moeten vervolgens in het omgevingsplan of de vergunning worden geborgd.

De provinciale regels moeten op 1 juli 2027 ingaan. Wanneer tijdig landelijke voorschriften voor netbewuste woningbouw in het Besluit bouwwerken leefomgeving worden ingevoerd, kunnen die de Flevolandse instructieregel vervangen.