Energiebelasting levert 26 miljard op, energietransitie krijgt 4,4 miljard
24.02.2026 Evelien Schreurs
De overheid geeft meer geld uit aan kortingen op fossiel energiegebruik, dan aan het stimuleren van duurzame energie en energiebesparing. Er komt 26,5 miljard euro binnen aan energiebelastingen en er wordt 4,4 miljard euro uitgegeven aan het stimuleren van de energietransitie. Die uitgaven gaan grotendeels naar subsidies als de SDE, ISDE en SPUKS. Dit blijkt uit een analyse die het CBS deed met cijfers uit de Overheidsrekening Energietransitie.
De belastingen die bij de overheid binnenkomen vanuit energiegebruik, komen grotendeels van accijns op brandstoffen, motorrijtuigbelasting en energiebelasting en in mindere mate ook van ETS en vliegbelasting. In 2024 kwamen die belastingen gezamenlijk neer op 26,5 miljard euro.
De (belasting)inkomsten zijn ook per sector uiteengezet. Te zien is dat de mobiliteitssector verreweg het meest lucratief is. Deze sector was in 2024 goed voor 17,6 miljard aan belastinginkomsten, ofwel een aandeel van 66 procent van de totale inkomsten. De uitgaven die de overheid deed aan energietransitie-gerelateerde uitgaven in de mobiliteitssector waren 0,3 miljard euro.
In 2024 waren de aan de energietransitie gerelateerde overheidsinkomsten voor de gebouwde omgeving 4,6 miljard euro. Daar stond 2,8 miljard euro aan uitgaven in dezelfde sector tegenover. Daarmee is de gebouwde omgeving de grootste energietransitie gerelateerde uitgavenpost van de overheid.
Uitgaven aan subsidies
In 2024 waren de uitgaven van de overheid aan de energietransitie 4,4 miljard. Deze uitgaven bestaan grotendeels uit subsidies en deels uit kortingen op belastingen op energieverbruik. De SDE is een van de belangrijkste uitgaven, maar de precieze hoogte hiervan wisselt per jaar.
“De volatiliteit van de SDE is een direct gevolg van de koppeling van deze subsidie aan de energieprijzen. Bij hoge energieprijzen neemt de ‘onrendabele top’ in omvang af en zal de SDE subsidie lager uitvallen”, schrijft het CBS.
Het CBS heeft ook de kapitaaloverdracht van het Rijk aan TenneT in 2022 en 2023 meegerekend in de overheidsuitgaven in de energietransitie. Uitbreiding en verzwaring van het elektriciteitsnet zijn tenslotte een belangrijke factor voor het slagen van de energietransitie.
“Het is denkbaar dat een deel van deze middelen door TenneT aan andere doelen is besteed. Dus over deze keuze is discussie mogelijk. Wanneer deze kapitaaloverdrachten buiten beschouwing worden gelaten dan blijkt er in recente jaren sprake van een stijgende trend in de overheidsuitgaven aan de energietransitie.”
Meer uitgaven bij lokale overheden
Het energiebeleid bij lokale overheden is in opkomst, stelt het CBS. De uitgaven voor SPUKs (specifieke uitkeringen) stegen dan ook van 0,1 miljard euro in 2021 naar 0,6 miljard euro in 2024. “Omdat ook de kasstromen van het Rijk aan lokale overheden in recente jaren fors zijn gestegen is te verwachten dat de uitgaven van provincies en gemeenten aan de energietransitie in de nabije jaren verder zullen stijgen.”
Hoe de energietransitie-gerelateerde overheidsuitgaven en -inkomsten er de komende jaren uit zien, zal blijven uit de keuzes van het nieuwe kabinet. Kijkend naar de coalitieplannen zal de subsidie voor ISDE en SDE worden voortgezet. In de tweede helft van 2026 zal het CBS nieuwe cijfers publiceren waarbij ook de cijfers van 2025 bekend worden gemaakt.
