Gasprijs schiet omhoog door escalatie Midden-Oosten en dreigende LNG-tekorten
20.03.2026 Gijs de Koning
De Europese gasprijs is op donderdagochtend 19 maart met zo’n 35 procent gestegen na aanvallen op gasinstallaties in het Midden-Oosten. De escalatie komt bovenop een al weken durende prijsstijging, waarbij verstoringen van LNG-leveringen en de sluiting van de Straat van Hormuz de markt verder onder druk zetten. Daarmee groeit de onzekerheid over de gasvoorziening in Europa, dat sterk afhankelijk blijft van import.
De recente stijging is het gevolg van aanvallen door Iran op belangrijke gasinstallaties in Qatar, welke weer golden als vergelding voor een Israëlische aanval op een groot Iraans gasveld. Het gaat om de gasfaciliteit Ras Laffan. Ook zijn er gasinstallaties in Abu Dhabi beschadigd.
Amerikaanse president Donald Trump heeft gezegd dat Israël zal afzien van de aanvallen op het grote Iraanse gasveld, maar dat als Iran nieuwe aanvallen gaat uitvoeren het volledige gasveld vernietigd zal worden.
Gasprijs blijft stijgen
Naast de aanvallen op de energie-infrastructuur in het Midden-Oosten is ook de Straat van Hormuz nog steeds gesloten. Deze belangrijke doorvaarroute is goed voor ongeveer een vijfde van de mondiale export van vloeibaar gas (LNG). Sinds 28 februari zijn de gasprijzen daardoor sterk gestegen: van circa 30 euro naar inmiddels rond de 70 euro per megawattuur op de Amsterdamse TTF-markt.
Uit een marktupdate van onderzoeksbureau Eqolibrium blijkt dat de prijsdruk verder wordt versterkt doordat LNG-export en -productie in de regio zijn stilgevallen en herstel tijd kost. Tegelijk neemt het vertrouwen in een snelle normalisatie af, wat zorgt voor aanhoudend hoge prijzen en toenemende concurrentie tussen Europa en Azië om schaarse LNG-volumes.
Wat de situatie nog meer vermoeilijkt is dat er voor LNG uit Qatar geen alternatieve exportroutes zijn dan door de Perzische Golf. China en ook andere Aziatische landen zijn als grootste afnemers afhankelijk van het LNG uit Qatar en zullen op zoek moeten naar andere exporteurs. Een voorbeeld van een alternatief voor deze landen zou de VS kunnen zijn.
Lage voorraden
Al voor de oorlog in het Midden-Oosten uitbrak kampte Europa en daarmee ook Nederland met lage gasvoorraden. Normaal gesproken zouden deze gedurende de zomer, wanneer de gasprijzen over het algemeen lager zijn, worden aangevuld.
Nu de prijzen voor gas hoog blijven zal het bijvullen van de gasvoorraad worden uitgesteld. Echter, is er nog geen einde van de oorlog in zicht. De uitspraken van Trump over het snel beëindigen van de oorlog vallen daarmee voor de markt ook steeds vaker in dovemans oren.
Geopolitiek ontwricht
Volgens Eqolibrium zal de oorlog in het Midden-Oosten de geopolitieke verhoudingen blijvend op de schop gooien. Met name de rol van de VS zorgt voor een grote opschudding. “Waar de VS als dominante militaire macht werd gezien als ‘hoeder’ van de vrede in de regio, blijkt nu min of meer het tegenovergestelde”, stelt Eqolibrium in hun marktupdate.
De onderzoekers van Eqolibrium schrijven verder: “De Iraanse aanvallen op andere landen in het Midden-Oosten zijn een direct gevolg van de aanwezigheid van Amerikaanse militaire bases. Waar voorheen Amerikaanse militaire aanwezigheid gold als een garantie op het niet betrokken raken bij een gewapend conflict, blijkt dit nu juist de aanleiding voor directe betrokkenheid.”
Europa hard getroffen
Europa is als netto importeur van gas zeer afhankelijk van externe acteurs voor de energievoorraad. De eigen productie van gas is in Europa al jaren aan het dalen. Ook lijkt het er niet op dat Europa de productie van aardgas op eigen continent snel zal verhogen.
De optie die overblijft voor Europa is het inzetten op duurzame bronnen voor de productie van elektriciteit en warmte. Europese leiders kwamen dan ook samen op donderdag 19 maart om te bespreken hoe ze het beste om kunnen gaan met de stijgende energieprijzen. Hierbij was ook Premier Rob Jetten aanwezig.
De Europese Raad zal waarschijnlijk inzetten op financiële middelen als subsidies of een prijsplafond om de energieprijzen laag te houden.
Premier Rob Jetten zei eerder in de Tweede Kamer dat het kabinet begrip heeft “dat de VS en Israël zich genoodzaakt zagen om over te gaan tot actie”, al stelt hij dat die buiten de kaders van het internationaal recht valt en dat de Europese invloed op een diplomatieke oplossing beperkt is.
