Een energieke blik op de toekomst tijdens het Warmtenetwerk Jaarcongres
21.05.2026 Marijne Smit
Het voelde even of ik bij een kickbokswedstrijd zat, door de moderne uitstraling van de zaal en de opbeurende muziek waarmee de sprekers werden aangekondigd. Toch was ik echt op het Warmtenetwerk Jaarcongres, waar het Nationaal Warmtenet Trendrapport werd gepresenteerd. Verder stond de dag volledig in teken van samenwerking, innovatie en de toekomst van duurzame warmte. Professionals uit de warmtesector, installateurs, netbeheerders en adviesbureaus kwamen samen om kennis te delen en ervaringen uit te wisselen.
Het congres werd geopend door dagvoorzitter Ernst Japikse. Het futuristische podium was het decor voor een dag waarin de toekomst van warmtevoorziening centraal stond. Japikse hield het tempo er direct in. Vanuit de zaal stelde hij vragen aan bezoekers. Wie een vraag wilde beantwoorden, moest alert blijven: de microfoon kwam letterlijk vanuit de zaal aanvliegen. Het congres vond plaats in het NBC Congrescentrum in Nieuwegein. Tussen de sessies door verzamelden bezoekers zich bij de lunchtafels om discussies over netcongestie en betaalbaarheid voort te zetten.
Peter Molengraaf, onder meer voorzitter van de RvC van Invest-NL en ABB E-mobility, Holland Solar en toezichthouder bij Natuur & Milieu, beet de spits af. Hij nam het publiek mee in zijn ‘glazen bol’ om zijn visie te delen over hoe de ideale maatregelen in de (nabije) toekomst eruit moet zien. Hij noemde vier punten “met een zelfdovend mechanisme”: één capaciteitstarief voor elektriciteit, gas en warmte; een jaarlijkse energiebundelmarkt met vaste volumes en prijs; een dynamische CO₂-heffing per uur en voor deze ideeën wil hij een geoormerkt klimaatfonds.
Daarna volgde Maya van der Steenhoven, directeur van Stichting Warmtenetwerk. Ze vertelde met frustratie en optimisme over de uitdagingen binnen de sector. Volgens haar krijgt ze na presentaties vaak dezelfde reactie terug: ‘goed verhaal, maar wel een beetje deprimerend’. In de zaal werd instemmend geknikt.
Wat er mis gaat, is de bouw van woningen en bedrijven door de bouwstop, legt Van der Steenhoven uit. Waarom staan die bedrijven in de wachtrijen? “Het elektriciteitssysteem is niet een klein beetje stuk, denk ik dan. Dat is niet alleen congestie maar ook een tekort aan productie in bepaalde tijden en in bepaalde delen van het land. Het komt ook door veiligheid van het net.” Rotterdam staat bijvoorbeeld in de wacht met meer dan 2.000 megawatt door netveiligheid.
“Op dit moment zien we ook een fiks hogere rekening. Gas wordt aankomend jaar fiks duurder. Een gemiddeld gezin gaat volgend jaar 250 euro meer betalen aan elektriciteit en gas. En als dat gezin zonnepanelen heeft en geen gebruik meer kan maken van de salderingsregeling, dan komt daar nog een 250 euro bij”, gaat Van der Steenhoven verder.
Daarna werd het tijd voor de toelichting van het rapport. Er werd gesproken over samenwerking tussen publieke en private partijen en over de snelheid waarmee de sector zich ontwikkelt. Rutger Bianchi van Berenschot en Nabil Tanouti Programmamanager bij Stichting Warmtenetwerk namen de zaal daarin mee en lichtte een paar trends uit.
Tanouti benadrukte dat bewoners over het algemeen positief zijn over warmtenetten, maar dat de kosten een grote uitdaging blijven voor verdere groei. Volgens Bianchi staan veel bewoners nog neutraal tegenover warmtenetten, omdat warmte voor hen geen aantrekkelijk of stimulerend perspectief biedt. Hij vergelijkt dit met zonnepanelen, waarbij financiële voordelen zoals de salderingsregeling juist hebben geleid tot brede verspreiding, en ziet daarnaast een belangrijke rol voor netbeheerders bij de verdere integratie van het systeem.
Na het gesprek zocht Tanouti de interactie op met de aanwezigen in de zaal. Op het scherm verscheen een Mentimeter, wat meteen zorgde voor een levendige en leuke dynamiek. Al snel pakte iedereen massaal hun telefoon erbij en vulde drie antwoorden in. Binnen enkele seconden werd duidelijk welk thema het zwaarst leeft binnen de sector: betaalbaarheid en financiering sprong er met afstand uit.
Het congres werd afgesloten met een succesverhaal van de gemeente Delft. Heerd Jan Hoogeveen, Programmamanager Energietransitie bij de gemeente Delft vertelde over de succesvolle participatie tussen inwoners en gemeenten over het aanpakken van het warmtenet.
“Je krijgt zo’n project niet van de grond als je geen aandacht hebt voor de inwoners. We hebben ook een raadpleging gedaan, in de wijk Voorhof en Buitenhof, met de particuliere eigenaren. We hebben aan eigenaren gevraagd of ze in de stoel van de bestuurder willen zitten en keuzes te gaan maken. We vragen zo een inwoner om mee te denken en input te geven”, vertelt Hoogeveen.
Aan het einde van de dag bleef vooral de energieke sfeer hangen. Ondanks de grote uitdagingen binnen de warmtesector, zoals netcongestie en betaalbaarheid, overheerste het gevoel dat samenwerking en innovatie de sleutel zijn voor de toekomst. Het Warmtenetwerk Jaarcongres liet zien dat er veel ideeën, kennis en motivatie aanwezig zijn om samen verder te bouwen aan duurzame warmte in Nederland.
