Opkomst AI zorgt voor tekorten aan kritische grondstoffen voor de EU
04.03.2026 Sjoerd Rispens
De vraag naar kritische grondstoffen als lithium, kobalt en nikkel, kan niet worden bijgehouden door de wereldwijde mijnbouw- en raffinagecapaciteit omdat de uitbreiding hiervan de traag gaat. Volgens kredietverzekeraar Allianz Trade is dat een doorn in het oog voor de voortgang van de energietransitie.
Allianz Trade stelt dat er tot 2040 wereldwijd zo’n 1.100 miljard dollar nodig is voor de winning van kritische materialen. Maar nog niet eens de helft van de investeringen hiervoor ligt op schema. De druk op de mijnbouw en raffinage is groot omdat er twee transities tegelijk plaatsvinden: decarbonisatie en de digitalisering (AI). “Aan de ene kant de ontwikkeling van elektrificatie, hernieuwbare energie en opslag en verzwaarde elektriciteitsnetten. Tegelijkertijd verlangen de digitalisering en de opkomst van AI grote investeringen in datacenters en rekeninfrastructuur.”
De verwachte tekorten aan kritische grondstoffen kunnen ook gevolgen hebben voor de uitrol van energietechnologieën zoals batterijen, warmtepompen en zonne-energiesystemen. Met name batterijen zijn sterk afhankelijk van materialen als lithium, nikkel en grafiet. Als de vraag naar deze metalen sneller groeit dan de productiecapaciteit, kan dat leiden tot hogere prijzen en druk op de toeleveringsketen. Ook voor warmtepompen en netverzwaring speelt de beschikbaarheid van metalen zoals koper een belangrijke rol.
Er is al actie ondernomen om ervoor te zorgen dat voor 2030 minstens 10 procent van de jaarlijkse behoefte aan kritische materialen binnen Europa plaatsvindt. De Critical Raw Materials Act (CRMA) en het RESourceEU-actieplan moeten daarvoor zorgen. Maar Johan Geeroms (Director Risk Underwriting Benelux van Allianz Trade) heeft daar een hard hoofd in. “Onze researchafdeling heeft al eerder aangetoond dat dit een heel moeilijk verhaal gaat worden. In de CRMA zijn achttien grondstoffen geselecteerd waar dus 10 procent van uit Europa moet komen. Voor zeven daarvan gaat dat al niet lukken.”
“Europa raakt steeds verder achterop in de race om kritische metalen”, zegt Geeroms. “Duurzaamheidseisen van de EU zitten de mijnbouw in de weg en ook is het investeringsniveau veel te laag. Strenge milieu-eisen maken nieuwe mijnbouwprojecten duurder en trager. Dat schrikt investeerders af. Tegelijkertijd is duurzame mijnbouw wel een must. Duurzame mijnbouw is een voorwaarde voor financiering, verzekering en maatschappelijke acceptatie.”
